Hüquq müdafiəçisinə görə, qardaş ölkə mətbuatı İrandakı azərbaycanlıların basqıya məruz qalması və insan haqlarının pozulmasını geniş işıqlandırır

Son vaxtlar İran Azərbaycanında insan haqları durumu və ümumiyyətlə İranda türklərin məruz qaldığı basqılara dair xəbərlər Türkiyə mediasında daha çox yer almağa başlayıb. “Yeni Müsavat” xəbər verir ki, hüquq müdafiəçisi Şahin Xiyavlı “Amerikanın Səsi”nə müsahibədə bunun qarşılıqlı olduğunu vurğulayıb.
“İranda insan haqları ilə bağlı xəbərlərin Türkiyə mediasında çıxması İrandakı türklərin də diqqət və marağını cəlb edir. Türkiyədəki media və jurnalistlər də bu diqqəti, əlaqəni görür, dəyərləndirir” - deyə o bildirir.
Xiyavlı 2019-cu ilin noyabrında Türkiyənin Suriyanın şimalında keçirdiyi “Barış Pınarı” əməliyyatı zamanı “Traktor” komandası azarkeşlərinin Təbriz Stadionunda “Əsgər salamı” ilə Türkiyəyə dəstək nümayişlərinə diqqət çəkib və bu növ dəstəyin Türkiyə tərəfindən dəyərləndirildiyini qeyd edib. O, hesab edir ki, sistemli və davamlı fəaliyyətlə İran Azərbaycanı ilə bağlı xəbərlər Türkiyə mediasında daha geniş yer tapa bilər.
Lakin tək səbəb elə İrandakı azərbaycanlıların Türkiyə mediasında özləri haqda gedən informasiyalara olan maraqdanmı qaynaqlanır? Bunun arxasında başqa siyasi maraqlar yoxdurmu? Türkiyə KİV-nin informasiya siyasəti İran tərəfini narazı sala bilərmi? Türkiyə heç vaxt İrandakı türklərə diqqət ayırmayıb. İndi bu, nə ilə bağlı ola bilər?

Qulu Məhərrəmli: “Tehran-Ankara  münasibətlərinin göstəricisidir...”
Professor, media eksperti Qulu Məhərrəmlinin “Yeni Müsavat”a bildirdiyinə görə, Türkiyə mətbuatında bu tendensiyanın qabarması müsbət haldır. Onun fikrincə, insan haqları bölgədə ciddi problemdir. “Hətta Türkiyənin özündə də insan haqları barədə ciddi problemlər mövcuddur. Burada İranda azlıq hesab edilən, hüquqları məhdudlaşdırılan, özünüifadə və dil problemi olan məsələlərdən söhbət gedir. Belə xəbərlərin Türkiyə mediasında çıxması müsbət tendensiyadır. Amma burada Türkiyə-İran münasibətlərinin də təsiri var”, - deyə Q.Məhərrəmli qeyd edir.
Onun sözlərinə görə, Türkiyə mediasında İran azərbaycanlıları haqda informasiyaların artmasına Avropa-ABŞ kontekstindən də baxmaq lazımdır: “Türkiyə əvvəllər Çindəki uyğurlarla bağlı məsələlərə də diqqət yetirirdi. İndi isə İranda azərbaycanlıların hüquqlarının Türkiyə mediasında qaldırılması Tehran-Ankara  münasibətlərinin göstəricisidir. Çünki Türkiyənin fəal iştirakı ilə regionda proseslər gedir, 3+3 formatı haqda məsələlər gündəmdədir. Eyni zamanda, bir çox siyasi mühacirlər həm İrandan, həm türkdilli ölkələrdən Türkiyəyə sığınıblar. Onlar qardaş ölkədə təşkilatlanırlar, təhsil alırlar. Buna görə də İran və Türkiyə arasında yeni siyasi müstəvinin açıldığını müşahidə edirik. Zənnimcə, belə informasiyaların mediada işıqlandırılması həm İrandakı insan haqları problemlərinin müsbət həllinə təsir edə, həm yeni siyasi mühitin yaranmasına impuls verə bilər”.

Hazırda Türkiyədə yaşayan politoloq Ramiyə Məmmədovanın sözlərinə görə, İran azərbaycanlıları haqda xəbərlərin geniş verilməsi yaxşı haldır: “Onların problemləri diqqətdən kənarda qalmır və haqlarının pozulması daha geniş miqyasda işıqlandırılır. Bu informasiyalar İranda türk kanallarını izləyən azərbaycanlılar tərəfindən maraqla izlənilir. Eyni zamanda, Türkiyədə işləyən, təhsil alan iranlılara diqqətin göstərilməsidir. İran tərəfi müşahidə edir ki, Türkiyə bu ölkədəki türklərin də dərd-sərinə laqeyd qalmayıb. Amma sözsüz ki, regionda yeni reallığın yaranması, Türkiyənin Cənubi Qafqazda rolunun güclənməsi İran üçün arzuolunan deyil. Tehran-Moskva-İrəvan üçlüyü bölgədə Türkiyə faktorunun əhəmiyyətli dərəcədə mövcud olmasını istəmirdilər. Amma həqiqət var və Türkiyə öz mediası vasitəsi ilə İranın yadına salır ki, ölkənizdə baş verən insan haqları problemlərini bilirik, görürük. Buna informasiya siyasəti deyə bilərik. Çünki əvvəllər bu qəbildən məlumatlara Türkiyə mediasında intensiv rast gəlinmirdi”.