Avropa enerji təhlükəsizliyini təmin edən layihələri hədəfə alan Ermənistana niyə cavab vermir?

Azərbaycanın böyük Vətən savaşında başlıca məqsədi işğal altında  olan  torpaqlarını azad etmək, həmin ərazini erməni terrorçularından təmizləmək və regionda sülhü bərpa etməkdir. Ermənistanın bu təxribatlarda əsas hədəfləri isə Azərbaycanın dinc vətəndaşları ilə yanaşı həm də beynəlxalq  enerji layihələridir. Hazırda bu layihələr yüksək səviyyədə qorunur. Lakin digər bir məqam odur ki, o layihələr təkcə Azərbaycan üçün deyil, həm də qonşu dövlətlər və Avropa dövlətləri üçün əhəmiyyətlidir.
Dövlət başçısı da son müsahibələrində bu məqama toxunaraq TANAP layihəsindən faylanması gözlənilən dövlətləri Ermənistana qarşı səssiz qalmamağa  çağırıb.
Dövlət başçısı “Haber Türk” televiziya kanalına müsahibəsində deyib ki, gələn il TANAP-dan qaz alacaq Avropa ölkələri Ermənistanı xəbərdar etməlidir. “Çünki TANAP təkcə bizim layihəmiz deyil. TANAP-ın başqa səhmdarları var, TAP-ın Avropa səhmdarları var. Bu, Avropanın enerji təhlükəsizliyi üçün müstəsna əhəmiyyət daşıyan bir layihədir. Ona görə hamımız maraqlı olmalıyıq ki, bu layihəyə hər hansı bir ziyan dəyməsin”, - deyə, Prezident bildirib.

İqtisadçı ekspert Natiq Cəfərli vurğuladı ki, TANAP və TAP layihələri Avropa üçün alternativ layihələrdir və kifayət qədər ciddi iqtisadi və geosiyasi əhəmiyyətə malikdir: “Ermənistan tərəfdən belə təhdidlərin olması Qərb dövlətlərinin heç də xoşuna gəlmir. Ancaq onlar da anlayırlar ki, bu təhdidlərin arxasında duran güc Ermənistan deyil. Rusiyanın Avropa ilə əsas fikirlərinin üst-üstə düşmədiyi layihələrdən biri də ”Şimal axını" layihəsidir. Bölgədə gərginlik qaldıqca “Şimal axını 2" layihəsinin önəmi artır. Rusiyaya bu layihə ilə bağlı qoyulacaq sanksiyaların ertələnməsi baş verir. Bu məsələyə daha geniş müstəvidə baxmaq lazımdır. Bölgədəki gərginlik, TANAP və TAP layihələrinə - yəni Azərbaycanın Türkiyə və Gürcüstan üzərindən Avropaya çatan layihələrə təhdidin olması narahat edən məqamdır. Ancaq Avropa bu təhdidin haradan qaynaqlanmasını da bilir”.

Neft Araşdırmalar Mərkəzinin rəhbəri İlham Şaban isə bu layihələrin Azərbaycan üçün əhəmiyyətindən danışdı: “TAP tikintisini başa çatdırdı. Bununla bağlı TAP konsorsiumu öz saytında ictimaiyyəti məlumatlandırdı.  Orada qeyd olunub ki, 2020-ci ilin sonuna qədər artıq Avropadakı istehlakçılar Azərbaycandan qaz alışına başlayacaqlar. Xeyli gecikmələr oldu. 2013-cü ildə imzalanmış qaz satışına dair müqavilə və həmin il ”Şahdəniz 2" konsorsiumunun TAP-ı Avropaya qaz nəqlində əsas marşrut kimi seçməsi, imzalanan sənədlər göstərirdi ki, 2018-ci ilin ikinci rübündən gec olmayaraq Avropa dövlətləri Azərbaycan qazını almalıdırlar. Avropa nə 2019-cu ildə bunu həyata keçirdi, nə də 2020-ci ilin əvvəlində edə bildilər. Ancaq artıq 2020-ci ilin sonunda Azərbaycan qazının Avropaya nəqli başlaya bilər. Bu, Azərbaycanın Cənub Qaz Dəhlizi ilə böyük bazarlara qaz ixracının başlanğıcı hesab edilə bilər. Bu baxımdan 2020-ci il bizim iqtisadi tariximizə şanlı hərflərlə yazılacaq. Əgər Azərbaycanın Avropaya qaz ixracı üçün bu dəhlizi olmasaydı, “Şahdəniz 2" layihəsinin işlənməsi də   həyata keçməyəcəkdi. Bu  zaman Azərbaycanda ”Şahdəniz"dən sonra nə qədər qaz yataqları tapılırsa tapılsın, onlar ancq bir aktiv kimi qeyd ediləcəkdi. Yəni onun işlənməsinə investisiya qoyan olmayacaqdı. Çünki dənizdə qaz layihələrinin işlənməsi bahalı layihələrdir və bunun reallaşması üçün böyük bazarlara çıxış lazımdır. Bunun üçün uzunmüddətli qaz satışı həyata keçirməlisən ki, qane edən mənfəəti əldə etmiş olasan. Azərbaycanın neft hasilatı artıq 10 ildən çoxdur ki, özünün zirvə həddini keçib, qaz erasına keçid hökumət səviyyəsində elan edilib. Bu, Azərbaycanın XXI əsrdə yeni karbohidrogen dövründə əldə etmək istədiyi gəlirlərin başlanğıcıdır".
İ.Şabanın sözlərinə görə, Əsrin Müqaviləsindən bəri Azərbaycan enerji layihələrinin Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin həllinə təsir edəcəyini gözləyir: “1994-cü ildə Azəri-Çıraq-Günəşli layihəsi imzalananda Azərbaycan vətəndaşlarında belə bir arzu var idi ki, neft yataqlarının işlənməsi Ermənistanın ölkəmizə qarşı ədalətsiz aqressiyasının qarşısını ala bilər və bunun sülh yolu ilə ədalətli həllinə gətirib çıxara bilər.  Neft-qaz sektoru ilə bağlı xaricə indiyədək 90 milyard manat investisiya yatırılıb və bu, faktiki olaraq münaqişədə heç bir rol oynamadı. Doğrudur, Azərbaycan bu layihələrlə özünün dünya ilə ikitərəfli əlaqələrini hədsiz şəkildə genişləndirdi. Neftdən gələn gəlirlər hesabına Azərbaycan ayaq üstə durdu, ordu yaratdı. Ermənistanın tərəfində olan müəyyən aktiv oyunçuları neytrallaşdırmağa nail oldu. Bu hamısı neftin bizə verdiyi imkanlar hesabına oldu. Ancaq xarici dövlətlərin məhz Azərbaycanda vəsait qazandığı üçün ölkəmizə dəstək durması təkcə neftlə bağlı deyil. BMT-nin dünyada silah alveri üzrə hesabatına nəzər salsaq, 2005-2015-ci illərdə Azərbaycan Rusiyadan silah alınmasına 20 milyarddan bir qədər artıq vəsait xərcləyib. Bu, Rusiyanın hərbi sənaye kompleksinə dayaq durmaqdır, Rusiyanın Azərbaycandan yararlanmasıdır. Bu ancaq 10 il ərazində olan statistika  idi. Ancaq münaqişədən 30 il keçib, Rusiya bu gün kimin tərəfindədir, bizim, yoxsa Ermənistanın? Rusiya hər vəchlə dəridən-qabıqdan çıxır ki, status-kvo qorunub saxlanılsın, 1905-ci ildən gündəmə gələn 115 illik bu tətik Rusiyanın əlində olsun. Bu yolla təkcə Azərbaycanı yox, Ermənistanı da öz təsir dairəsində saxlasın”.