10 noyabrda imzalanan üçtərəfli bəyanatdan sonra sərhədlərin delimitasiyası və demarkasiyası işlərinin aparılması nəticəsində qədim Azərbaycan torpaqları olan Zəngəzurun bəzi mövqelərinin nəzarətimizə keçməsi Ermənistanda təşviş doğurmaya bilməzdi. Revanşist erməni qüvvələri və müxalifət baş verənləri hökumət başçısı Nikol Paşinyanın xəyanəti kimi dəyərləndirir. Lakin gerçəklikdə mahiyyət ondan ibarətdir ki, sovet dövrünün xəritəsinə uyğun olaraq sərhədlər yenidən bərpa olunur.
Bu zaman Zəngəzurun bir sıra əraziləri Azərbaycanın nəzarətinə qaytarılır. Üstəlik, 11 yanvarda Moskvada əldə olunan razılaşmaya əsasən nəqliyyat-kommunikasiyaların açılmasına hazırlıq, Zəngəzur dəhlizinin açılması bu bölgənin əhəmiyyətini artırır. Prezident İlham Əliyev də bu günlərdə bildirdi ki, Zəngəzur dəhlizinin açılması olduqca mühüm məsələdir.
Prezidentin sözlərinə görə, Ermənistan Zəngəzur dəhlizinin icrasına əngəl törətmək istəyir. Amma nail ola bilməyəcək, onları məcbur edəcəyik.
Belə bir vaxtda isə Qərbi Azərbaycana Qayıdış Birliyinin Ali Məşvərət Şurası bəyanatla çıxış edib. 1988-1989- cu illərə qədər indiki Ermənistan Respublikasının ayrı-ayrı ərazilərində kompakt yaşamış azərbaycanlı əhalinin tam əksəriyyətinin təmsilçiləri olan, Ermənistandakı tarixi yurdlarından 32 ildir məhrum edilmiş 200 ( iki yüz ) nəfərə yaxın ziyalılardan formalaşmış QAQB-nin Ali Məşvərət Şurası Göyçə, Zəngəzur mahallarının tarixi sərhədləri içində QAQB-nin legitim strukturları əsasında Göyçə - Zəngəzur Respublikasının (GZR) yaradıldığını elan edib. Onun prezidenti Rizvan Talıbov seçildiyi açıqlanıb. Lakin Qərbi Azərbaycana Qayıdış Birliyinin İdarə heyətinin, Mərkəzi nəzarət-təftiş komitəsi və Ali məclisinin birgə bəyanat yayıb.
Bəyanatda deyilir:
“Qərbi Azərbaycana (ermənistana) Qayıdış Birliyinin ali məşvərət şurasının 200 ziyalı üzvünün adından Talıbov Rizvan Rəşid oğlu Göyçə-Zəngəzur Respublikası yaratdığını elan etmişdir. Özünü Qərbi Azərbaycanlıların çəfakeşi kimi göstərən Talıbov Rizvan Rəşid oğlunun artıq neçənci dəfə olaraq heç kimlə məsləhətləşmədən bu özfəaliyyəti və tərəfindən atdığı belə addımlar, QAQB-nin iradəsini ifadə etməməklə yanaşı, hamımız tərəfindən qəbul edilmiş Nizamnaməyə ziddir. Belə ki, QAQB Nizamnaməsində ali məşvərət şurası deyilən bir qurum nəzərdə tutulmamışdır. Nizamnamədə ancaq və ancaq İdarə heyəti, MNTK və Ali məclis, əlavə olaraq bölgələrdə və xaricdə filial və nümayəndələr nəzərdə tulmuşdur. Pandemiyanın tüğyan etdiyi bir vaxtda görəsən “200 nəfər ziyalı” hara və necə toplanmışdır. 200 nəfərin videogörüntülü toplantını keçirilməsi isə mümkün deyil. Biz bir neçə dəfə QAQB-nin həm idarə heyətini, həm MNTK-nın, həm də Ali Məclisin birgə toplantısını keçirmişik və hər dəfə də 15-20 nəfərdən artıq adam toplanmayıb”.
Göyçə - Zəngəzur Respublikasına paytaxt olaraq, Ermənistan Respublikası höküməti ilə razılaşdırılmaqla, Qafan şəhəri, yaxud Vardenis (Basarkeçər) şəhəri nəzərdə tutulur.
QAQB-nin elan etdiyi bu qərarının de-fakto və de-yuri gerçəkləşməsi nə dərəcədə mümkündür? Ermənilərin Xankəndinə dönüşü kimi Qərbi Azərbaycanlıların da öz dədə-baba torpaqlarına qayıdışı yaxın gələcəkdə mümkündürmü?
Qarabağ gündəmində belə xəbərlər də dolaşır ki, Azərbaycanın Xankəndində rus sülhməramlılarının funksiyasından kənar fəaliyyətinə qış fəsli olduğu üçün göz yummasının vaxtı daralır. Bu kontekstdə Azərbaycan Ordusunun anti-terror təlimlərinə hazırlığı diqqət çəkir. 15-18 mart tarixində 10 min canlı qüvvə, 100-dək tank və digər zirehli texnika, 200-dək müxtəlif çaplı raket və artilleriya qurğusu, reaktiv yaylım atəş sistemi və minaatanlar, 30-dək hərbi aviasiya və müxtəlif təyinatlı pilotsuz uçuş aparatlarının iştirakı ilə dağlıq-meşə və çətin relyefli ərazilərdə keçiriləcək təlimlərdə ümumqoşun birlikləri, Raket və Artilleriya Qoşunları, aviasiya, Xüsusi Təyinatlı Qüvvələr arasında döyüş uzlaşması məşq ediləcək.
Bakı masada əlini gücləndirmək məqsədilə ordunu kazarmalardan çıxarır və yaxın dövrdə erməni hərbçilərinin Qarabağdan çıxarılması məsələsi üzərində israr edəcəyi gözləniləndir.
Sabiq xarici işlər naziri Tofiq Zülfüqarov isə deyib ki, Xankəndini və çox güman, Xocalını ala bilərdik, lakin bu zaman “Rusiyanın neytrallığının” olmaması şəraitində Ağdam, Laçın və Kəlbəcərin azadlığı uğrunda uzunmüddətli və qanlı döyüşlər aparmalı olardıq. Onun sözlərinə görə, “böyük oyunçular” - yalnız Rusiya və Türkiyəni nəzərdə tutmuram - müharibəyə qədər Azərbaycan əhalisinin yaşadığı ərazilərin Azərbaycanın öz nəzarətinə qaytaracağına hazır idi: “Lakin erməni təcrübəsində olan etnik təmizləmələrin təkrarlanaraq, artıq ermənilərin özlərinə qarşı tətbiq etməyə bizə icazə verməzdilər. Bu reallıqdır və bizim münasibətimizdən asılı olmayaraq, belədir.
Yuxarıda mən bu gün bizim nəzarətimizdə olan torpaqları azad etməyə imkan verilməsinə dair şübhələrimi artıq açıqladım. Birmənalı şəkildə yeni və əhəmiyyətli itkilərə məruz qala bilərdik. Lakin bu da əsas deyil. Əgər biz bu “qırmızı xətti” keçsəydik, əsas üstünlüyümüzü – mənəvi cəhətdən düzgünlüyümüzü və Qarabağa olan suveren haqlarımızın hüquqi əsasını itirmiş olardıq. Belə vəziyyətin yaratdığı digər effekt hakimiyyətin və şəxsən Prezidentin beynəlxalq legitimliyinin itirilməsi ola bilərdi. Belə olan halda Prezident təcavüzkar üzərində qalibdən erməni əhalisinə qarşı “etniz təmizləmənin təşkilatçısı və günahkarına” çevrilərdi”.
Bu xəbərlərlə paralel olaraq isə rus sülhməramlılarının Tavuş bölgəsində olduğunu əks etdirən fotolar yayılıb.
Erməni mənbələr rus sülhməramlılarının Qazax istiqamətində sərhədin demarkasiya edilməsi prosesində iştirak etmək üçün Tavuş bölgəsinə getdiyi, Qazaxın işğal altında olan 7 kəndinin qaytarılması istiqamətində işlərin həyata keçirildiyi, Barxudarlı kəndinin boşaldılması ilə bağlı xəbərdarlığın edildiyi haqda xəbərlər yayır. Tavuşda olan erməni türkoloq Varuzan Qeqamyan yazır ki, bölgədə vəziyyət birmənalı deyil, əhalinin anlamadığı proseslərin getdiyi dəqiqdir.
Musavat TV-nin canlı yayımlanan “Həftə içi” proqramında politoloq, sabiq dövlət müşaviri Qabil Hüseynli ilə İrəvan Türk Cümhuriyyətinin Dövlət Şurasının sədri Paşa Həsənli gündəmdə olan bu məsələləri müzakirə etdi.
Verilişi aşağıdakı linklər vasitəsilə izləyə bilərsiniz.
Facebook səhifəsinin ünvanı:
https://www.facebook.com/NewMusavat/

Youtube səhifəsinin ünvanı:
https://www.youtube.com/user/TVmusavat

Musavat.com