Rəsmi İrəvan Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin “Əgər, onlar beynəlxalq hüququ yerə vururlarsa, biz niyə beynəlxalq hüququ gözləməliyik?! Biz də yerə vuracağıq, amma axırı onlar üçün pis olacaq” mesajından lazımi nəticə çıxartmasa, hərbi əməliyyatlar Ermənistan ərazisinə keçirilə bilər... Bu, baş verərsə, Azərbaycan əsgərinin zəfər yürüşünün Ermənistanı Cənubi Qafqazın xəritəsindən birdəfəlik silə biləcəyi qətiyyən şübhə doğurmamalıdır...

Cənubi Qafqazda yenidən “savaş tonqalı”nın altına “odun atmağa” başlayıblar. Belə ki, son günlər Cənubi Qafqazda geopolitik proseslərin ciddi şəkildə gərginləşmə istiqamətində inkişaf etdiyi müşahidə olunmaqdadır. Və istənilən xirdaca hərbi təxribat regionda indiyə qədər görülməmiş böyük “savaşın fitili”ni alovlandıra bilər.
Belə anlaşılır ki, hələlik səhnə arxasında qalmağa üstünlük verən kimlərəsə bu regionda savaş lazımdır. Və kimlərsə israrla Cənubi Qafqazı ciddi kataklizmlərə, hətta hərbi-siyasi xaosa sürükələyə biləcək savaşın təməlini atmağa çalışırlar.
Əslində, bu, o qədər də gözlənilməz deyil. Belə ki, Cənubi Qafqazda yeganə avantürist hərbi təxribatlardan bəslənən “dövlət” olan Ermənistanın Azərbaycanla növbəti silahlı toqquşmalara həvəsləndirildiyi açıq-aşkar müşahidə edilməkdədydi.

Hər halda, Ermənistanın iyul hərbi təxribatının da rəsmi İrəvana səhnə arxasından verilən ürək-dirəyin nəticəsi olduğu kimsədə ciddi şübhə doğurmur. Hər kəs Ermənistanın bu “cəsarət”inin Cənubi Qafqazda ciddi maraqları olan və regionu itirmək perspektivi ilə üz-üzə qalan təhrikçi xarici güclərdən qaynaqlandığını anlayır.
Birinci mərhələdə planlar boşa çıxdı. Azərbaycan “tərs qapaz”la Ermənistana öz yerini göstərdi. Və bununla da rəsmi İrəvan hərbi-siyasi və psixoloji cəhətdən uğursuz duruma salınmış oldu.
Ancaq son ondan sonra baş verənlər bir daha təsdiqlədi ki, Cənubi Qafqazı savaş məkanına çevirmək istəyənlər öz niyyətlərindən imtina etməyə hazırlaşmırlar. Əksinə, yeni savaş cəhdlərinin uğurlu olması üçün bu dəfə daha ciddi hazırlıq içərisinə giriblər.
Ermənistana qəliz hava marşrutu ilə daşınan 500 tondan artıq silah-sursat qalmaqalı regionda daha dağıdıcı savaş hazırlığının real əlaməti idi. Və bu əlamət üçüncü tərəfin Ermənistanı hərbi cəhətdən gücləndirmək cəhdi kimi diqqəti çəkir.

Buna paralel olaraq, sərhəd bölgəsində Ermənistan hərbi hissələrinin intensiv yerdəyişməsini erməni silahlı qüvvələrinin savaşın başladıla biləcəyi məkana çəkilməsi kimi də dəyərləndirmək mümkündür. Bu proses ilə bağlı rəsmi Bakının olduqca ciddi kəşfiyyat məlumatlarına sahib olduğu da qətiyyən şübhə doğurmur.
Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin "Biz bilirik, bizim ətrafımızda nələr baş verir. Bizim xüsusi xidmət orqanlarımız çox səmərəli işləyirlər" deməsi də rəsmi Bakının istənilən situasiyaya artıq çoxdan hazırlıqlı olduğunu göstərir. Prezidentin bu açıqlamanı dilə gətirərkən üzündəki arxayın ifadə isə rəsmi Bakının hazırda baş verənlərin yekun nəticələrini əvvəlcədən proqnozlaşdıra bilməsinin əlaməti də sayıla bilər.
Bu, olduqca önəmli məqamdır. Belə anlaşılır ki, Prezident İlham Əliyev Ermənistanın hərbi gücü və onun səhnəarxası havadarının verəcəyi dəstəyin “qırmızı cizgisi”ni tam aydınlığı ilə təsəvvür edə bilir. Eyni zamanda, öz ölkəsinin – Azərbaycanının savaş potensialının və hərbi-siyasi müttəfiqinin - Türkiyənin regiondakı manevr imkanlarının qarşı tərəfdən qat-qat üstün olduğu qənaətindədir. Və savaş təhlükəsi reallaşacağı təqdirdə, qətiyyətli qələbəyə tam əmindir.
Təbii ki, Azərbaycan vətəndaşları dövlət başçısının bu arxayınlığını müşahidə etməmiş deyil. Ona görə də hazırda ölkədə heç bir sadə vətəndaşın savaş ehtimalının artmasından hər hansı narahatlıq duymadığı da inkaredilməz reallıqdır. Üstəlik, Azərbaycan vətəndaşlarının mütləq əksəriyyəti bu savaşın bir an öncə başladılıb, ölkə ərazilərinin düşmən işğalından azad edilməsinin tərəfdarıdır.

Məsələ ondadır ki, Azərbaycan vətəndaşı da Cənubi Qafqazda baş verənlər barədə real təsəvvürlərə malikdir. Çünki ölkədə Dağlıq Qarabağ mövzusunda bütün fəaliyyət öz şəffaflığı ilə diqqəti çəkir. Və dövlət başçısının “Mən hər zaman, bütün dövrlərdə Azərbaycan xalqına həqiqəti demişəm və hesab edirəm ki, bu, yeganə düzgün siyasətdir” açıqlaması da məhz həmin şəffaflığın ifadəsidir.
Ancaq Ermənistan haqqında eyni fikirləri söyləmək qətiyyən mümkün deyil. Çünki Ermənistan vətəndaşı Paşinyan hakimiyyətinin hansı təhlükəli oyunların içərisinə girdiyindən tam məlumatlı deyil. Və Ermənistan əhalisi real həqiqətlər barədə yalnız Azərbaycan mediası üzərindən məlumat ala bildiyi üçün mövcud situasiyadan ciddi şəkildə narahatdır.
Buna əmin olmaq üçün erməni politoloq Stepan Danielyanın Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin son açıqlamalarına münasibətinə diqqət yetirmək tamamilə kifayətdir. Çünki erməni politoloq Ermənistan cəmiyyətinin mövcud narahatlığının əsl səbəblərinə tam aydınlıq gətirməyə çalışıb.
S.Danielyan da Azərbaycan Prezidentinin heç vaxt öz xalqına yalan danışmadığını, çıxışlarında yalnız həqiqəti söylədiyini xüsusi olaraq, vurğulayıb: “Onun (Prezident İlham Əliyevin – red.) sözlərini diqqətlə dinləyin. Onun dediklərində həqiqət var və təəssüf ki, bir çox hallarda bu həqiqəti yalnız Əliyevdən öyrənmək olar, pəltək yalançıdan (Ermənistan baş naziri Nikol Paşinyan nəzərdə tutulur – red.) deyil”.

“Bizim başqalarının torpağında gözümüz yoxdur, öz torpağımızı da heç kimə verən deyilik” söyləyən Azərbaycan Prezidentinin dilə gətirdiyi həqiqətlər isə hər bir ağlı başında olan kəs üçün tamamilə anlaşıla biləcək məzmundadır: “Əgər, ermənilər öz çirkin planlarından əl çəkməsələr, onlar üçün çox ağır nəticələr olacaq”.
Ən önəmli məqam ondan ibarətdir ki, Prezident İlham Əliyev Ermənistanın hakim siyasi dairələrinə növbəti savaş hazırlığından tam xəbərdar olduğu və müharibənin mümkün nəticəsini də əvvəlcədən proqnozlaşdıra biləcək qədər geniş məlumat sahibliyi ilə bağlı mesajlar verir: “Onlar yeni müharibəyə hazırlaşırlar. Təmas xəttinə yaxınlıqda onların qüvvələrinin konsentrasiyası baş verir. Biz hər şeyi görürük, hər şeyi izləyirik. Onların bütün hərəkətlərini izləyirik. Əlbəttə ki, özümüzü müdafiə edəcəyik. Necə ki, Tovuzda özümüzü müdafiə etdik, bütün başqa istiqamətlərdə də özümüzü müdafiə edəcəyik. Onlar üçün Tovuz hadisələri növbəti dərs oldu. Əgər, yeni dərs almaq istəyirlərsə, biz buna hazırıq.
Nəhayət, Prezident İlham Əliyev hadisələrin növbəti inkişaf istiqamətləri barədə də Paşinyan hakimiyyətinə birmənalı sərt mesaj verir: “Əgər, onlar beynəlxalq hüququ yerə vururlarsa, biz niyə beynəlxalq hüququ gözləməliyik?! Biz də yerə vuracağıq, amma axırı onlar üçün pis olacaq”.
Bütün bunlardan belə anlaşılır ki, Ermənistan növbəti dəfə hərbi təxribata əl atarsa, rəsmi Bakı çox da səbrli davranmayacaq. Böyük ehtimalla bu dəfə savaş yalnız Azərbaycanın sərhəd bölgəsində cərəyan etməyəcək. Belə ki, silahlı toqquşmaların məhz Ermənistan ərazisinə keçirilmə ehtimalı kifayət qədər yüksək və realdır.

Ona görə də, Paşinyan hakimiyyəti hərbi təxribat törətməzdən öncə daha yaxşı düşünməlidir. Əks halda, Azərbaycan əsgərlərinin Ermənistan ərazisindəki zəfər yürüşünə şahidlik etmək məcburiyyətində qala bilər.
Artıq rəsmi İrəvan anlamalıdır ki, Azərbaycan öz ərazilərində ikinci erməni dövlətinin yaradılmasına qətiyyən imkan verməyəcək. Və əgər, ermənilər buna cəhd göstərərlərsə, Azərbaycan ərazilərində yaradılmış Ermənistan da regionun xəritəsindən birdəfəlik silinə bilər.
Bu baxımdan, hesab etmək olar ki, hazırda Paşinyan hakimiyyəti özünün avantürist hərbi-siyasi davranışları ilə Ermənistan üçün hərbi intihar situasiyası yaratmaq üzrədir. Əgər, vaxtında ağıllarını başlarına toplamasalar, 200 il əvvəl müxtəlif hiyləgərliklərlə özlərini soxuşdurduqları bu regionda mövcudluqlarını həmişəlik itirə bilərlər.
Paşinyan hakimiyyəti nəhayət, anlamalıdır ki, savaş siyasətin ən yüksək mərhələsidir. Siyasətlə isə ağıllı adamlar məşğul olub, uğur qazana bilərlər. Savaş planları qurmaq üçün isə yalnız ağıllı olmaq yetməz. Bunun üçün həm də zəki olmaq vacibdir.
Elçin XALİDBƏYLİ,
Siyasi ekspert,
“Yeni Müsavat” Media Qrupu