Bu ölkənin qızılını alarkən ehtiyatlı olun
Bakıda bu yolda hərəkət qismən məhdudlaşdırılır
Prezident Çinə getdi
Deputat Nadir Qafarzadənin əməlini təqdir etdi:
"Doğru və bəyəniləndir
Qubada kənd sakinlərini təhqir edən məmur vəzifədən AZAD EDİLDİ –
FOTO
Lüks həyatı, bahalı avtomobili, qalmaqalları ilə gündəm olan direktordan 112 min manatlıq alış-veriş -
Stepler, skoc, karandaş yonan və.s
İcra başçısı buna görə şiddətli töhmət alıbmış... -
"PREZİDENT HAQLIDIR"
Zelenski Ukraynanın təhlükəsizlik zəmanətlərini açıqladı
Bakı-Ağdam qatarı 32 ildən sonra reysə çıxdı
Rusiyada İlham Rəhimovun da biznesi vurulur? -
Kürəkəninin adına olan şəbəkə əlindən alındı
Elnarə Baxış işdən çıxdı
Valideynləri tərəfindən döyülən körpə süni nəfəs aparatına qoşuldu
Əvvəlki
Sonrakı
Trampın planı dərc edildi
18-08-2025, 13:24
KİV: Türkiyə istənilən vaxt Rusiya və Ukrayna arasında vasitəçiliyi bərpa etməyə hazırdır
4-08-2025, 08:32
Ərdoğan İraqın baş naziri ilə PKK-nın tərksilah edilməsini müzakirə edib
13-07-2025, 14:49
NAXÇIVANDA DEPUTATI BIÇAQLAMAQ İSTƏDİLƏR –
Biabırçı olay + FOTO
4-07-2025, 23:20
ABŞ İrana yeni sanksiyalar tətbiq edib
3-07-2025, 22:15
Axtarış...
Baş Səhifə
Prizma
Siyasət
Sosial
Gündəm
Problem
Müsahibə
Region
Təhlil
Hadisə
Kriminal
İqtisadiyyat
Araşdırma
Ölkə
TÜRKİYƏ NAXÇIVANA HÜCUMUN QARŞISINI NECƏ ALDI? – “Əliyev Türkiyədən yardım istədi...”
Sadiq QURBANOV, millət vəkili
Bu gün Qars müqaviləsinin bağlanmasından 100 il ötür. Qars müqaviləsi 16 mart 1921-ci ildə Rusiya Sovet Federativ Sosialist Respublikası ilə Türkiyə Böyük Millət Məclisi (1923-cü ildə qurulacaq Türkiyə Cümhuriyyətinin sələfi) arasında bağlanmış Moskva sülh müqaviləsinin tələblərinin yerinə yetirilməsi çərçivəsində həmin il 13 oktyabr 1921-ci il tarixdə Azərbaycan, Ermənistan və Gürcüstan SSR-nin daxil olduğu Zaqafqaziya Sovet Federativ Sosialist Respublikası ilə Türkiyə arasında Qars şəhərində imzalanan sülh müqaviləsidir. Müqavilə 11 sentyabr 1922-ci ildə qüvvəyə minmişdir və müddətsizdir.
Qars müqaviləsinin tarixi hüquqi əhəmiyyətinə qiymət verərkən Naxçıvan Muxtar Respublikasının məhz Azərbaycanın tərkibində qalmasına hüquqi zəmin yaratmasını xüsusilə qeyd etməliyik. Heç kimə sirr deyil ki, zaman-zaman ermənilər Naxçıvan Muxtar Respublikasına qarşı da ərazi iddiaları ilə çıxış ediblər. Əsrin əvvələrində bu cəhdlər intensiv şəkildə irəli sürülmüş, lakin Naxçıvan əhalisinin ciddi müqaviməti və Türkiyə ilə bağlanmış Qars müqaviləsi nəticəsində bu cəhdlər nəticə verməmişdir.
Təsadüfi deyil ki, ulu öndər Heydər Əliyev Naxçıvanın Azərbaycanın tərkibində muxtariyyət statusunun qorunub saxlanılmasında Qars müqaviləsinin əhəmiyyətini daim yüksək qiymətləndirərək, demişdir:
"Naxçıvanın statusunu qoruyub saxlamaq üçün Moskva müqaviləsinin və xüsusən Qars müqaviləsinin böyük əhəmiyyəti olub. Naxçıvan Azərbaycanın əsas torpağından ayrı düşdüyünə görə Naxçıvanın bütövlüyünü, təhlükəsizliyini, dövlətçiliyini, muxtariyyətini gələcəkdə təmin etmək üçün Qars müqaviləsi bizim üçün çox böyük, əvəzi olmayan bir sənəddir"
.
Türkiyəli diplomat, sabiq səfir
Şükrü Ələkdağın
ümummilli lider Heydər Əliyevin Qars müqaviləsinə istinadla Ermənistan tərəfindən Naxçıvana planlaşdırılan irimiqyaslı hücumun qarşısının alınmasında rolundan danışarkən söylədiyi aşağıdakı fikirlər çox maraqlıdır. Ş.Ələkdağ deyir:
“Ermənistan 1992-ci il mayın 8-də Şuşanı işğal edən zaman paralel olaraq Naxçıvanın Sədərək bölgəsinə də hücum etmiş, erməni silahlı birləşmələri sərhədlərimizin 10 kilometrliyində hərbi əməliyyata başlamışdılar. O zaman rəhmətlik Heydər Əliyev Türkiyədən yardım istədi və Prezident Süleyman Dəmirəl bu tələblə bağlı hökumətin toplantısını çağırdı. Hökumət Qars və Moskva müqavilələrini nəzərə alaraq Ermənistan hökumətinə xəbərdarlıq etmək qərarına gəldi və Baş nazirin müavini Erdal İnönü Ermənistanın xarici işlər naziri ilə əlaqə yaradaraq bildirdi ki, bu hərəkətin cavabı çox ağır olacaq. O dövrün Quru Qoşunları komandanı da türk qoşunlarının hazır vəziyyətə gətirildiyini elan etdi və Ermənistan Naxçıvana qarşı hücumları dayandırmağa məcbur oldu. Bununla da Qars müqaviləsi Naxçıvanın Ermənistanın hücumlarından qorunmasında son dərəcə mühüm rol oynamışdır”.
Qars müqaviləsi bağlandığı vaxtdan Ermənistanda birmənalı qarşılanmadı. Ermənilərin bir qrupu bu müqavilənin erməni xalqının iradəsini ifadə etmədiyini bildirdi. Onlar daha çox Sever müqaviləsinə üstünlük verirdilər. Təsadüfi deyil ki, o dövrlər "Sovet Ermənistanı" qəzeti kimi nəşrlərdə
"Qars sülh konfransı"
adlı yazılarda bu danışıqlar Ermənistanın müstəqilliyini möhkəmləndirə biləcək bir akt kimi qiymətləndirilsə də, əks mövqedə olan qüvəllər də az deyildi.
Həmin dövrlərdə Təbrizdə çap olunan erməni "Hayk" qəzetinin
"Pərdə götürülmüşdür"
adlı baş məqaləsində
“Qızıl ordunun komandanları Sovet federasiyasının tərkibinə daxil olan Ermənistanın mübahisəsiz hissəsini təşkil edən 1914-cü il sərhədlərində belə dayana və hətta balaca Naxçıvanı kamalçıların caynaqlarından qopara bilmədilər”
deyə Qars müqaviləsinə mənfi münasibət bəslənmişdir. Belə nümunələr həddindən artıq çoxdur.
Beynəlxalq hüququn prinsiplərinə görə, Qars müqaviləsinin ləğvinə yönəlik cəhdlərin əsası varmı?
Əlbəttə, birmənlaı şəkildə demək olar ki, yox. Qars müqaviləsi müddətsiz bağlanmış çoxtərəfli müqavilədir. Beynəlxalq hüququn prinsiplərinə əsasən müqaviləni imzalayan şəxlər dövlətləri tərəfindən mandat almışdır və müqavilə ratifikasiya edilmiş, mübadiləsi həyata keçirilmişdir.
Lakin Ermənistanın daha çox istinad etdiyi Sever müqaviləsi Qars müqaviləsindən fərqli olaraq Türkiyə Böyük Millət Məclisi tərəfindən ratifikasiya edilməmişdir.
Müzəffər Ali Baş Komandan İlham Əliyevin başçılığı ilə işğaldan azad edilmiş Şuşa şəhərində Türk dünyasının iki böyük şəxsiyyəti tərəfindən imzalanmış
Şuşa Bəyannaməsində
bir daha Qars müqaviləsinə sadiqlik öz təsdiqini tapmışdır.
15 iyun 2021-ci il tarixdə Şuşa şəhərində Azərbaycan və Türkiyə dövlət başçılarının imzaladığı
Şuşa Bəyannaməsinin
preambula hissəsində qeyd edilir ki, iki dost və qardaş ölkə arasında imzalanmış bütün beynəlxalq sənədlərə, bununla əlaqədar 13 oktyabr 1921-ci il tarixli Qars müqaviləsinə sadiq olduqlarını bir daha təsdiq edirik.
Tarixi Qars müqaviləsini imzalayan Behbud ağa Şaxtaxtinskini rəhmətlə anırıq!
Oxşar Xəbərlər
Mərkəzi Bankın Naxçıvan MR İdarəsinə yeni sədr təyin edilib
Naxçıvandan Türkiyəyə narkotik keçirmək istədilər - Özləri ələ keçdi
MN: Əlahiddə Ümumqoşun Ordunun hərbi qulluqçuları
Naxçıvan Muxtar Respublikasının gənclər və idman naziri təyin edilib
Xəbər lenti
Bu ölkənin qızılını alarkən ehtiyatlı olun
Bakıda bu yolda hərəkət qismən məhdudlaşdırılır
Prezident Çinə getdi
Deputat Nadir Qafarzadənin əməlini təqdir etdi:
"Doğru və bəyəniləndir
Daha bir rayonda dəbdəbəli ehsan süfrələri LƏĞV EDİLDİ
Qubada kənd sakinlərini təhqir edən məmur vəzifədən AZAD EDİLDİ –
FOTO
Lüks həyatı, bahalı avtomobili, qalmaqalları ilə gündəm olan direktordan 112 min manatlıq alış-veriş -
Stepler, skoc, karandaş yonan və.s
İcra başçısı buna görə şiddətli töhmət alıbmış... -
"PREZİDENT HAQLIDIR"
Zelenski Ukraynanın təhlükəsizlik zəmanətlərini açıqladı
Bakı-Ağdam qatarı 32 ildən sonra reysə çıxdı
Rusiyada İlham Rəhimovun da biznesi vurulur? -
Kürəkəninin adına olan şəbəkə əlindən alındı
Elnarə Baxış işdən çıxdı
Talıbovların keçmiş ortağı olan məşhur iş adamı vergi borclarını vaxtında ödəmir
Valideynləri tərəfindən döyülən körpə süni nəfəs aparatına qoşuldu
Şiddətli töhmət alan yüksək VƏZİFƏLİ MƏMURLAR –
SİYAHI
Baş Prokurorluqda yeni şöbələr -
Rəislər təyin olundu
“ASAN Xidmət”də 4 yaşlı uşaq yıxılaraq öldü
Temperatur kəskin dəyişəcək -
TARİX AÇIQLANDI
Çingiz Mustafayev yaşasaydı...
Bakıda HƏBSXANADA İNSİDENT:
məhkum mayoru döydü
Baş Dövlət Yol Polisi İdarəsinin toy karvanlarında yol hərəkəti qaydalarına riayət olunması ilə bağlı müraciəti
Meyxanaçı Rəşad Dağlının həbsdən görüntüləri YAYILDI
Bizim bərpaolunan enerji potensialımız aşağı qiymətləndirilməməlidir
Avqustun 8-də Vaşinqtonda baş verən hadisələr qarşıdurmanın və gərginliyin sonu deməkdir
Zəngəzur dəhlizi fəaliyyətə başlamalı və təhlükəsiz olmalıdır
Bu idarə Xankəndiyə köçürülür -
FƏRMAN
Rusiya müharibəyə hər gün 47 milyard xərcləyir –
Şok
Xankəndi Şəhərində, Ağdərə və Xocalı Rayonlarında Bərpa, Tikinti və İdarəetmə Xidməti Füzuli Ələkbərovun şirkətinə 133 min ödəyəcək
Bakının üç rayonunda söküntü olacaq -
Ünvanlar
Muğam müsabiqəsinin nəticələri saxtalaşdırıldı? –
Qaliblər tənqid atəşində
Naxçıvanda hava limanında oğurluq edən şəxslər saxlanılıb
Daha bir iştirakçı Muğam Müsabiqəsindən şikayətləndi
İlham Əliyev Avropa İttifaqının Cənubi Qafqaz üzrə xüsusi nümayəndəsini qəbul edib
Ali məktəblər Bakıdan bu regiona köçürülməlidir, başqa yol yoxdur
Tanınmış alimi öldürən həkim barışıq üçün pul təklif etdi
CHP sədri barəsində istintaq başlanıldı
Abşeronda bir ev 5 nəfərə satılıb? -
VİDEO
İlham Əliyev Çində Qələbə Paradında iştirak edəcək
16 yaşlı oğlan anasını oteldə öldürdü
Bakıda mənzildə partlayış:
xəsarət alan var
Türkiyə üçün BÖYÜK GÜN -
Ərdoğandan MÜHÜM AÇIQLAMALAR
Avtomobil almaq istəyənlərin NƏZƏRİNƏ:
Noyabrın 4-də saat 10:00-da...
Bakıda daha 3 rayonda qəzalı binalar söküləcək
Hazırda 17 yolda tıxac var -
SİYAHI
Ən qocaman universiteti ən böyük “bazara” çevirən rektor –
Elçin Babayevin həbsinə çağırış
Zəlzələ Bakıya çatdı –
bizi nə gözləyir?
Narkotikdən əziyyət çəkən azərbaycanlı aparıcı tanınmaz halda - FOTO
FOTO
Kəlbəcər yaylaqlarına giriş niyə qadağan edilib? -
HƏRBÇİLƏRDƏN NARAZILIQ VAR
Fərhad Əhmədova məxsus şirkətlərin rəhbərlərinə “stop” qoyuldu
Bu halda sosial ödənişlərdən məhrum olacaqsınız
PRİZMA
Buddist it- Xanəmir Telmanoğlu
MÜSAHİBƏ
1
2
3
4
5
6
“RAMİZ MEHDİYEVLƏ TELEFONDA ÇOX CİDDİ SÖHBƏTİMİZ OLDU...”
- “Eldar Mahmudov mənə hər zaman hörmətlə yanaşıb”
Himnimizin müəllifi kimdir?
-MÜSAHİBƏ
“İnsanın kim olduğu deyil, kim olmağa qərar verdiyi önəmlidir”
- MÜSAHİBƏ
Müxalifətin yeni parlamenti boykot cəhdləri hüquqi nəticə verməyəcək
44 günlük müharibədə ona görə qalib gəldik ki, Rusiya...
“Mən birlik layihələrinin könüllüsüyəm"
– CƏLAL QURBANOV
TƏHLİL
8 avqust- Rusiyanın və İranın ikiqat məğlubiyyəti
SOSİAL
1
2
3
4
5
6
Daha bir rayonda dəbdəbəli ehsan süfrələri LƏĞV EDİLDİ
Talıbovların keçmiş ortağı olan məşhur iş adamı vergi borclarını vaxtında ödəmir
Temperatur kəskin dəyişəcək -
TARİX AÇIQLANDI
Bakıda daha 3 rayonda qəzalı binalar söküləcək
Bu halda sosial ödənişlərdən məhrum olacaqsınız
Küləki hava nə vaxtadək davam edəcək?