Qərbi Afrikada neft tankerləri və heyətlərinin girov götürülməsi halları artmaqda davam edir

Türkiyəyə məxsus “Mozart” adlı gəmi Qvineya körfəzində nigeriyalı dəniz quldurlarının basqınına məruz qalıb. Silahlılar gəmidə olan yeganə azərbaycanlı, 1976-cı il təvəllüdlü Fərman İsmayılovu öldürüblər. Gəmidə olan 15 Türkiyə vətəndaşı isə girov götürülüb. Gəmi heyətindən 3 nəfər xilas ola bilib və gəmini təhlükəsiz limana çatdırıblar. İnsident San-Tome şəhərindən 98 dəniz mili (181 kilometr) məsafədə baş verib. Liveriya bayrağı altında üzən gəmi Laqosdan Keyptauna doğru hərəkət edirmiş. Gəmidə ümumilikdə 19 nəfər olub. Hələlik gəmiyə hücum edənlərin sayı və kimlikləri, tələbləri məlum deyil.

Quldurların hücumu zamanı öldürülən Fərman İsmayılovun nəşi Qabonun Port Jentil limanına aparılıb.
Azərbaycan Respublikası Xarici İşlər Nazirliyinin Mətbuat xidməti idarəsinin rəisi Leyla Abdullayeva bildirib ki, Türkiyə tərəfi ilə qarşılıqlı əlaqələndirmə əsasında nəşin Vətənə gətirilməsi üçün müvafiq tədbirlər həyata keçirilir. Belə ki, meyit Türkiyənin Qabondakı səfirliyinin vasitəçiliyi ilə paytaxt Librevilə göndəriləcək. Daha sonra nəşi Türkiyə Hava Yollarının ilk uçuş reysi ilə yanvarın 26-da Türkiyə üzərindən Azərbaycana yola salınacaq.
Türkiyə prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan gəmi komandiri ilə iki dəfə telefonla danışıb. TASS xəbər verir ki, dövlət başçısı prosesi yaxından izlədiyini, həmçinin gəminin qaçırılan heyətini xilas etmək üçün tədbirlər görüldüyünü deyib. Türkiyənin nəqliyyat və infrastruktur naziri Adil Karaismailoğlu gəmidə öldürülən azərbaycanlı mühəndislə bağlı Azərbaycan xalqına başsağlığı verib.
2020-ci ildən Qərbi Afrikada neft tankerləri və heyətlərinin girov götürülməsi halları artmaqda davam edir. Ötən il 135 belə hücum qeydə alınıb. Bu, son illər qeydə alınan dəniz quldurluğu hallarının yarıbayarı artması deməkdir. Bu hadisələr Qvineya körfəzində - Nigeriya, Kamerun, Qana, Toqo və Ekvatorial Qvineya kimi ölkələrin sahillərində baş verib. Dəniz quldurları əvvəlki illərdə əsasən neft tankerlərinə hücum edirdi. Belə hallarda neft satılır, tanker isə dəniz sularında sahibsiz buraxılırdı. Adətən heyət üzvlərinə qarşı  zorakılıq tətbiq olunmurdu. Lakin neftin qiymətinin düşməsi dəniz quldurlarının gəmi heyətlərin girov götürmək kimi daha ağır cinayətə sövq edib. Ümumiyyətlə isə dəniz quldurluğunun inkişafı dənizçiliyin inkişaf tarixi ilə sıx bağlıdır. Dəniz quldurluğu uzun müddət qəhrəmanlıq və şücaət hesab edilib. Məsələn, qədim Yunanıstanın əfsanəvi eposunda Odissey quldurluq yolu ilə əldə etdiyi qənimətlərlə öz həmyerliləri arasında öyünür. Beləcə dünya xəritəsində tədricən quldur xalqlar yaranırdı. Lakin böyük Yunan və Roma sivilizasiyalarının inkişafı ilə dəniz quldurluğu qanundankənar əməl elan edilir.

Romalı sərkərdə Qay Yuli Sezar da dəniz quldurları tərəfindən girov götürülür. Onun qaytarılması üçün quldurlar 260 kiloqram gümüş tələb edirlər. Sezar tələb edilən gümüşün azlığını özünə təhqir kimi qəbul edərək quldurlardan onun üçün 13 min kiloqram gümüş tələb etməyi istəyir. Sezar azad edildikdən sonra həmin quldurları tamamilə qıraraq gümüşlərini də geri qaytarır.
Erkən orta əsrlərdə dəniz quldurluğu Avropa qitəsinin şimal hissəsində aktiv inkişaf edir. Dəniz quldurları arasında ən məşhuru Skandinaviya quldurları idi. Böyük Karl onlarla qızğın mübarizəyə qatılır. 9-cu əsrdə skandinavlar Fransa sahillərinin böyük hissəsini ələ keçirir və o vaxtdan bəri həmin ərazi Normandiya adlanır. Bəzi xalqlar mübarizə aparmaq əvəzinə quldurları özlərinə tabe edərək onlardan hərbi qüvvə kimi istifadə edirlər. Məsələn, Rusiya çarı 4-cü İvan Qroznı məşhur danimarkalı Karsten Rodu ticarət gəmilərinin qorunması üçün əməkdaşlığa cəlb edə bilmişdi.
16-cı əsrin ikinci yarısı - xarici ekspedisiyalar dövrü  quldurluğun çiçəkləndiyi dövr idi.
19-cu əsrdən dəniz quldurluğu artıq sona çatmağa başlayır. Son zamanlarda Afrika qitəsinin 2 ölkəsi  - Somali və Nigeriya quldurları haqqında tez-tez eşitmək olar. Bu ölkələrin hakimiyyətləri dəniz quldurlarına qarşı o qədər də sərt mövqe sərgiləmir. Bu isə son nəticədə ildən-ilə artan dəniz quldurluğu cinayətləri statistikasında özünü göstərir.
Baş prokurorluqdan APA-ya verilən məlumata görə, ilkin araşdırma nəticəsində müəyyən edilmişdir ki, 19 nəfər gəmi heyəti üzvündən 15-i girov götürülmüş, 1 nəfər isə öldürülmüşdür. Öldürülən şəxsin Azərbaycan Respublikasının vətəndaşı, 1976-cı il təvəllüdlü, gəmidə 2-ci mühəndis vəzifəsində çalışan Fərman Əli oğlu İsmayılovun olduğu müəyyən edilib: “Faktla bağlı Azərbaycan Respublikasının Baş Prokurorluğu tərəfindən Cinayət Məcəlləsinin müvafiq maddələri ilə cinayət işi başlanılaraq zəruri istintaq əməliyyat tədbirləri həyata keçirilir. Hazırda ölkəmizin Xarici İşlər Nazirliyi, habelə xarici ölkələrin aidiyyəti qurumları ilə intensiv danışıqlar aparılmaqla, qeyd olunan cinayət işi üzrə Türkiyə, Qabon və Liberiyanın səlahiyyətli orqanlarına hüquqi yardım haqqında sorğular hazırlanır.
Baş Prokurorluq tərəfindən təxirəsalınmadan Liberiyanın Baş Prokurorluğu ilə əlaqə yaradılıb və qarşı tərəf bu məsələnin araşdırılmasında Azərbaycan Respublikasının Baş Prokurorluğu ilə yaxından əməkdaşlıq etməyə hazır olduğunu bildirib".