Türkiyə Böyük Millət Məclisinə (TBMM) təqdim edilən Azərbaycana hərbi qüvvələrin göndərilməsini dəstəkləyən sənədin mətni açıqlanıb. APA-nın “Hürriyət” qəzetinə istinadən verdiyi xəbərinə görə, sənəddə deyilir:
“Dost və qardaş ölkə Azərbaycanın işğal altındakı torpaqlarını azad etmək üçün apardığı mübarizə illərdir davam edir.
Ermənistanın 27 sentyabr 2020-ci il tarixində Dağlıq Qarabağda cəbhə xətti boyu hərbi hədəflərə və mülki əhaliyə hücumlarına cavab olaraq Azərbaycan özünümüdafiə hüququndan istifadə edərək əks-həmlə əməliyyatına başlayıb və nəticədə işğal altındakı torpaqlarının azad edilməsi istiqamətində əhəmiyyətli qələbə qazanıb.
Türkiyə beynəlxalq hüquq və suverenlik haqları çərçivəsində Azərbaycanın ərazi bütövlüyü də daxil olmaqla, bütün haqlarını müdafiə edə bilməsi üçün prosesindən əvvəlindən etibarən ona dəstək verib. Nəticədə Azərbaycanın əks-həmlə əməliyyatında əldə etdiyi irəliləyiş meydanda yeni bir şərait yaradıb.
Azərbaycan, Rusiya və Ermənistanın əldə etdikləri razılaşmaya əsasən, 10 noyabr 2020-ci il tarixində saat 00.00-dan etibarən bölgədə atəşkəs elan edilib və işğal altındakı bəzi bölgələrin Azərbaycana qaytarılmasını nəzərdə tutan təqvim elan olunub.
Əldə edilən razılaşmaya əsasən, atəşkəsə əməl edilib-edilməməsinin monitorinqini aparmaq məqsədilə işğaldan azad edilən Azərbaycan torpaqlarında Birgə Mərkəz yaradılacaq. Azərbaycanın tələbi əsasında Mərkəzdə Türkiyə və Rusiyanın müştərək iştirakı qərara alınıb.
Azərbaycanın müəyyənləşdirəcəyi yerdə Türkiyənin Rusiya ilə birlikdə quracağı Birgə Mərkəzdə və bu Mərkəzin işində Türkiyə Silahlı Qüvvələrinin şəxsi heyətinin və ehtiyac olacağı təqdirdə Türkiyədən olan mülki şəxslərin xidmət aparmasının, 16 avqust 2010-cu il tarixində imzalanan “Türkiyə Respublikası ilə Azərbaycan Respublikası arasında Strateji Əməkdaşlıq və Qarşılıqlı Yardım Sazişi”nə əsasən ölkəmizin öhdəliyinə uyğundur, bu, eyni zamanda Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü rəsmi olaraq tanıyan beynəlxalq hüquq, Birləşmiş Millətlər Təşkilatı Təhlükəsizlik Şurasının qətnamələri və ATƏT-in prinsipləri ilə də uyğunluq təşkil edir, bölgə xalqlarının sabitliyi və rifahının xeyrinədir, ayrıca milli maraqlarımız baxımından lazımlıdır.
Bu mülahizələrlə “Türkiyə Respublikası ilə Azərbaycan Respublikası arasında Strateji Əməkdaşlıq və Qarşılıqlı Yardım Sazişi”nin şərtlərindən irəli gələn öhdəliyimizi yerinə yetirmək, atəşkəsin təsis edilməsi və pozulmasının qarşısının alınması, bölgədə sülh və sabitliyin əldə edilməsi məqsədilə Türkiyənin yüksək mənfəətlərini təsirli şəkildə qorumaq və müdafiə etmək üzrə şəxsi heyətin tərkibi, xidmət müddətinin Prezident tərəfindən təyin ediləcəyi, Birgə Mərkəzin xidmətlərinin icrası istiqamətində Türkiyə Silahlı Qüvvələrinin xarici ölkələrə göndərilməsi, bu qüvvələrin Prezidentin müəyyən edəcəyi əsaslara görə istifadə edilməsi ilə risk və təhdidlərin aradan qaldırılması üçün lazımi tədbirin görülməsi və bunlara imkan verəcək tənzimləmələrin Prezident tərəfindən müəyyənləşdiriləcək əsaslara görə aparılması üçün Konstitusiyanın 92-ci maddəsinə əsasən bir il müddətində icazə verilməsinin lazım olduğunu sizin diqqətinizə çatdırıram”.
***

Türkiyədə Prezident Administrasiyası prezident Rəcəb Tayyİb Ərdoğanın imzasıyla Azərbaycana hərbi kontingentin göndərilməsi ilə bağlı qətnamə layihəsini Türkiyə Böyük Millət Məclisinə təqdim edib.
Bu barədə məlumatı "Anadolu" agentliyi yayıb.
Bildirilir ki, bu qətnamə layihəsi Türkiyə və Azərbaycan arasında daha öncələr imzalanmış qarşılıqlı hərbi yardımlaşma sazişinə müvafiq olaraq hazırlanıb.
Qeyd edək ki, bu il noyabrın 10-da Rusiya, Azərbaycan və Ermənistan lideri arasında imzalanmış atəşkəs bəyannaməsi ilə Qarabağda hərbi əməliyyatlar dayandırılıb, Rusiya sülhməramlıları bölgəyə gətirilib. Ancaq Türkiyə dövləti bölgədə sülhməramlıların fəaliyyətinə nəzarət etmək, Qarabağda qalıcı sülhün bərqərar olunmasında, erməni hərbi birləşmələrin bölgədən çəkilməsi prosesində iştirak etmək niyyətindədir.
***
Azərbaycan, Ermənistan və Rusiya rəhbərlərinin Qarabağda hərbi əməliyyatların dayandırılmasına dair noyabrın 10-da əldə etdikləri razılaşmanın yerinə yetirilməsinin monitorinqini aparmaq üçün Türkiyə Azərbaycana hərbi qüvvələr göndərir.
Virtualaz.org xəbər verir ki, bu barədə prezident Rəcəb Tayyib Ərdoğanın imzası ilə müvafiq qətnamə layihəsi Böyük Millət Məclisinə təqdim edilib. Türkiyə hərbi qüvvələri atəşkəsə nəzarət üzrə qurulacaq monitorinq mərkəzində təmsil olunmaq üçün göndərilir.
“Əldə edilmiş razılaşmaya görə, atəşkəsə əməl edilməsinə nəzarət üzrə işğaldan azad edilən Azərbaycan ərazilərində ortaq mərkəz qurulacaq. Azərbaycanın tələbi ilə bu mərkəzdə Rusiya və Türkiyənin ortaq təmsil olunması qərarlaşdırılmışdı”,-layihədə deyilir.

“Azərbaycanın müəyyən edəcəyi yerdə Türkiyə ilə Rusiyanın birlikdə quracağı Ortaq Mərkəz və bu Mərkəzin yerinə yetirəcəyi fəaliyyətlərdə Türkiyə Silahlı Qüvvələri personalının və lazım olarsa ölkəmizdən mülki personalın təmsil edilməsi 2010-cu il avqustun 16-da imzalanan Türkiyə Cümhuriyyəti və Azərbaycan Respublikası arasında strateji müttəfiqlik və qarşılıqlı hərbi yardım anlaşmasına əsaslanır, ölkəmizin üzərinə götürdüyü öhdəliklərə uyğun olaraq Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü təmsil edən beynəlxalq hüquq prinsipləri, BMT Təhlükəsizlik Şurasının qətnamələri və ATƏT prinsipləri ilə uyğundur, bölgə xalqlarının hüzur və rifahının yararına olacaq, ayrıca olaraq milli maraqlarımız baxımından da gərəkli olduğu dəyərləndirilməkdədir”,-layihədə daha sonra bildirilir.

Qətnamə layihəsində iki ölkə arasında anlaşmaya işarə edilərək bildirilir ki, Türkiyə tərəfi üzərinə düşən öhdəlikləri yerinə yetirmək, atəşkəsin təmin edilməsi, atəşkəsin pozulması hallarına yol verilməməsi və regionda stabilliyin təmin edilməsi üçün Türk Silahlı Qüvvələri personalını Ortaq Mərkəzdə təmsil olunmağa göndərmək qərarına gəlib. Bu qüvvələr Türkiyə prezidentinin müəyyən edəcəyi şəkildə istifadə olunacaq.
Xatırladaq ki, 10 noyabr razılaşmasına əsasən Rusiya Dağlıq Qarabağa 2 min nəfər yaxın hərbçidən və çoxsaylı hərbi texnikadan ibarət sülhməramlı qüvvələr yeridib. Əldə edilən razılaşmda atəşkəsə nəzarət üzrə Dağlıq Qarabağdan kənarda Rusiya və Türkiyənin birgə monitorinq mərkəzinin qurulması da nəzərdə tutulur.