Müasir dünya siyasətində iqtisadi müstəqillik və geosiyasi nüfuz artıq təkcə hərbi güclə deyil, həm də qlobal təchizat zəncirlərindəki mövqe ilə ölçülür. Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin yerli televiziya kanallarına verdiyi müsahibə, ölkəmizin bu istiqamətdə keçdiyi yolu və 2025-ci ildən sonrakı hədəflərini aydın şəkildə ortaya qoyur. Müsahibədə xüsusi yer tutan Zəngəzur dəhlizi və Azərbaycanın logistik hab (qovşaq) kimi formalaşması məsələsi, dövlətimizin növbəti onilliklərdəki iqtisadi onurğa sütununu təşkil edəcək.

Prezident İlham Əliyev müsahibəsində çox mühüm bir reallığı vurğulayır: Zəngəzur dəhlizi artıq sadəcə bir layihə deyil, qaçılmaz bir reallıqdır. Bu dəhliz Azərbaycanın əsas hissəsini Naxçıvan Muxtar Respublikası ilə birləşdirməklə yanaşı, həm də Türk dünyasının coğrafi bütövlüyünü təmin edən strateji bir körpüdür. Dövlət başçısı qeyd edir ki, əvvəlki dövrlərdən fərqli olaraq, hazırda bu dəhlizin açılmasına beynəlxalq yanaşma köklü şəkildə dəyişib. Xüsusilə ABŞ-ın yeni administrasiyasının bu layihəyə dəstəyi və bölgədə sülhün qalıcı olması üçün nəqliyyat kommunikasiyalarının açılmasının vacibliyini dərk etməsi prosesi sürətləndirir. Ermənistanın bu məsələdə onilliklər boyu nümayiş etdirdiyi destruktiv mövqe isə artıq nəticəsiz qalır. Çünki Azərbaycan alternativləri – İran üzərindən keçən Araz dəhlizini və digər marşrutları işə salmaqla göstərdi ki, regional əməkdaşlıq Ermənistansız da mümkündür, lakin Ermənistan üçün bu layihədən kənarda qalmaq iqtisadi intihardır.

Azərbaycanın logistik hab strategiyası sadəcə bir dəhlizlə məhdudlaşmır. Prezidentin müsahibəsində Çinlə münasibətlərə və Orta Dəhlizin inkişafına ayrılan geniş yer təsadüfi deyil. Çinlə ticarət dövriyyəsinin kəskin artması və rəsmi Bakı ilə Pekin arasında "hərtərəfli strateji tərəfdaşlıq" haqqında bəyannamənin imzalanması, Azərbaycanın Çindən Avropaya gedən yüklərin ən qısa və təhlükəsiz yolunun mərkəzində dayandığını təsdiqləyir.

Rusiyadan yan keçən Şimal marşrutuna alternativ axtaran qlobal güclər üçün Azərbaycanın təklif etdiyi infrastruktur əvəzolunmazdır. Bakı Beynəlxalq Dəniz Ticarət Limanı, yenilənən dəmir yolları və Bakı-Tbilisi-Qars xətti Azərbaycanı sadəcə tranzit ölkə deyil, həm də yüklərin idarə olunduğu, paylandığı və əlavə dəyər yaradıldığı bir mərkəzə çevirir. 2025-ci il bu layihələrin tam gücü ilə işləməyə başladığı və Azərbaycanın qlobal iqtisadi xəritədə yerini möhkəmləndirdiyi il kimi səciyyələndirilir. Prezident müsahibəsində nəqliyyat sahəsində digər bir mühüm istiqaməti – Şimal-Cənub nəqliyyat dəhlizini də xüsusi qeyd edir. Hindistan və Fars körfəzi ölkələrindən gələn yüklərin İran və Azərbaycan vasitəsilə Rusiyaya və oradan Şimali Avropaya çatdırılması, ölkəmizi həm üfüqi (Şərq-Qərb), həm də şaquli (Şimal-Cənub) oxların kəsişmə nöqtəsinə çevirir.

Bu, Azərbaycanın xarici siyasətindəki balanslaşdırma sənətinin logistik təzahürüdür. Biz eyni zamanda həm Rusiya, həm İran, həm də ABŞ və Avropa İttifaqı ilə ortaq iqtisadi maraqlar yaradırıq. Prezidentin dediyi kimi, iqtisadi maraqlar siyasi sabitliyin ən böyük zəmanətidir. Ölkəmiz üzərindən keçən milyardlarla dollar dəyərində yük həm də o deməkdir ki, bu marşrutdan istifadə edən hər bir dövlət Azərbaycanın sabitliyində və təhlükəsizliyində maraqlı olacaqdır.

Füzuli, Zəngilan və Laçında inşa edilən beynəlxalq hava limanları sadəcə mülki aviasiya üçün deyil, həm də "hava kargo" daşımaları üçün nəzərdə tutulub. Zəngilanın logistik qovşaq kimi inkişaf etdirilməsi, bura xarici investisiyaların cəlb olunması Azərbaycanın post-müharibə dövründəki iqtisadi yüksəlişinin tərkib hissəsidir.

Prezident İlham Əliyev vurğulayır ki, Qarabağın və Şərqi Zəngəzurun bərpası sadəcə yaşayış binalarının tikilməsi deyil, bu bölgənin ölkənin ümumi iqtisadi və logistik ekosisteminə tam inteqrasiyasıdır. Zəngəzur dəhlizi bu inteqrasiyanın ən mühüm halqası olaraq həm də regiondakı erməni əhalisinin (sülh sazişindən sonra) iqtisadi rifahına təsir edə biləcək bir faktor kimi nəzərdən keçirilir.

Azərbaycan neft-qaz dövründən sonrakı mərhələyə tam hazırdır. Logistika və nəqliyyat sektoru neft gəlirlərini əvəz edəcək əsas sahələrdən birinə çevrilir. Zəngəzur dəhlizinin açılması bu prosesin "tacıdır". Azərbaycan artıq çıxılmaz və ya qapalı bir ölkə deyil. Biz bütün yolların kəsişdiyi, dünya ticarətinin nəbzinin döyündüyü bir qovşağıq. 2025-ci ildən başlayan "Yeni Dövr" Azərbaycanın bu hab rolunu rəsmiləşdirir və ölkəmizi Avrasiyanın nəqliyyat arxitekturasında əvəzolunmaz oyunçuya çevirir. Dövlət başçısının qeyd etdiyi kimi, sülh və sabitlik bu dəhlizlərin üzərində yüksəlir və bu yollar bizi daha firavan və təhlükəsiz gələcəyə aparır.

Könül Hüseynova

Suraxanı rayonu, 114 nömrəli tam orta məktəbin direktoru

Sozcu.info