Dünyanın müxtəlif yerlərində baş verən müharibələr və silahlı münaqişələr bəzi bölgələrdə siyasi qeyri-sabitliyə, geniş miqyaslı yerdəyişmələrə və gözlənilməz humanitar böhrana səbəb olur. Bu münaqişələr yalnız müəyyən regionlara deyil, beynəlxalq təhlükəsizliyə də təhdid yaradır. Bu gün, qlobal iqtisadi tənəzzülün təsirləri ilə qarşılaşdığımız bir dönəmdə enerji, nəqliyyat və uzlaşmanın digər əlaqəli komponentləri ölkələrimizin iqtisadi və ticarət inkişafı üçün daha perspektivli amilə çevrilir. Buna görə, iqtisadi inkişaf üçün vacib bir şərt kimi, prioritet sahələr arasında ümumi olaraq nəqliyyat və uzalaşma məsələlərinin inkişafını vurğulamaq vacibdir. Azərbaycan regional və beynəlxalq tərəfdaşlarla əməkdaşlıq etməklə enerji və nəqliyyat layihələrinin təşəbbüsü və həyata keçirilməsi yolu ilə regional əməkdaşlığa öz töhfəsini vermişdir.
Hazırda Ermənistanın işğalçı siyasətinin uzun illər yaratdığı problemlərin ifşası, Azərbaycanın ədalətli mövqeyinin dünya ictimaiyyətinə çatdırılması baxımından beynəlxalq media qurumları ilə sıx əməkdaşlığı mühüm əhəmiyyət daşıyır. Prezident İlham Əliyev bu istiqamətdə savaş günləri yeni bir ənənənin təməlini qoydu. Müstəqilliyini bərpa edəndən sonra beynəlxalq media qurumları Azərbaycanla bağlı heç zaman indiki qədər geniş və əhatəli məlumat yaymamışdılar.
İlham Əliyevin qətiyyətli, prinsipial mövqeyi, rəşadətli Azərbaycan Ordusunun qələbələri, Azərbaycan xalqı arasında birlik, bir amal uğrunda mübarizə nəticəsində Azərbaycanın ərazi bütövlüyü bərpa edildi.
Azərbaycan Ermənistanla sülh müqaviləsi imzalamağa hazırdır, bunu Prezident İlham Əliyev deyib. Ancaq onun sözlərinə görə, Ermənistandan buna rəsmi reaksiya verilməyib."Qeyri-rəsmi kanallarla bizə çatan məlumat budur ki, Ermənistan buna hazır deyil. Hesab edirəm, bu, çox böyük bir səhv olacaq. Biz hesab edirik ki, məsələ həll olunub, Ermənistan və Azərbaycan arasında sülh müqaviləsi olmalıdır. Bir-birinin ərazi bütövlüyünün tanınması olmalıdır, sərhədlərin tanınması olmalıdır, delimitasiya işlərinə start verilməlidir. Bizim bu təklifimiz qalib ölkənin təklifidir, güclü tərəfin təklifidir, müzəffər xalqın təklifidir. Əgər buna Ermənistanda mənfi reaksiya varsa, bunu da özləri bilərlər. Amma yenə də deyirəm, yenə də peşman olacaqlar. Biz isə bundan sonra ancaq və ancaq irəli gedəcəyik," - deyə cənab Əliyev bəyan edib.
Ermənistanla Azərbaycan arasında Avropanın ən uzunmüddətli ərazi münaqişəsi 44 günlük qanlı müharibə ilə başa çatıb. Tərəflər ötən il noyabrın 10-da Rusiyanın vasitəçiliyi ilə üçtərəfli bəyanat imzalayıb. Ermənistanın Azərbaycanın Dağlıq Qarabağ regionu və ona bitişik 7 rayondan silahlı qüvvələrini çıxarması, məcburi köçkünlərə geri qayıtmaq hüququnun verilməsi razılaşmanın əsas nəticəsidir. Son 30 ildə regional sabitliyə məhz bu problemlər ciddi əngəl yaradırdı. BMT-nin hesabatına əsasən, Azərbaycana vurulmuş zərər 53,5 milyard dollardır. Bu, Azərbaycan kimi kiçik ölkə üçün çox ciddi rəqəmdir.
Hərbi əməliyyatlardan sonra meydana gəlmiş yeni regional düzən Rusiya ilə Türkiyə arasında təhlükəsizlik sahəsində əməkdaşlığa əsaslanır. Üçtərəfli bəyanata əsasən, Dağlıq Qarabağ və regionu Ermənistanla birləşdirən dəhlizə Rusiya sülhməramlıları yerləşdirilib. Ümumilikdə atəşkəsə isə Türkiyə-Rusiya Birgə Monitorinq Mərkəzi nəzarət edir. Bu, tarixdə NATO üzvünün postsovet ölkəsi ilə birgə regional təhlükəsizliyin monitorinqində iştirak etdiyi ilk haldır. ATƏT-in Minsk qrupunun (münaqişənin sülh yolu ilə həlli bu quruma həvalə olunmuşdu) həmsədrləri olan ABŞ ilə Fransa mühüm əhəmiyyət kəsb edən bu regional diplomatik səylərdə iştirak etmir. Bu, çətin ki, təsadüfü olsun. Vəziyyətin belə cərəyan etməsində əsas amil Vaşinqtonun Qarabağ problemindən uzaq durması, Parisinsə istəksiz olmasıdır. Üstəlik, Minsk qrupu son 26 ildə effektli fəaliyyət göstərməmiş, nəticədə münaqişənin diplomatik həlli "dalana dirənmişdi''. Beynəlxalq hüquq və BMT Nizamnaməsinə əsasən, Ermənistan dövlət səviyyəsində Azərbaycana qarşı hərbi təcavüz və digər ağır cinayətlərə görə məsuliyyət daşımalıdır.
Qarabağ münaqişəsinin diplomatik yolla həlli üçün heç bir müsbət addım atmayan keçmiş həmsədr dövlətlər - ABŞ, Rusiya, Fransa Azərbaycan Ordusunun qələbəsindən və torpaqların azad edilməsindən sonra da belə təsəvvür yaradırlar ki, bu dövlətlər münaqişənin bitməsini istəmirlər. Dağlıq Qarabağ münaqişəsi həll edilib və bu ifadə artıq tarixdə qalıb.
Tarixdə qalmış "Dağlıq Qarabağ" münaqişəsi üzrə Minsk qrupunun həmsədr dövlətlərindən olan ABŞ və Fransa Cənubi Qafqazda olan proseslərdən kənarda qalmaq istəmir. Türkiyənin Cənubi Qafqazın iqtisadi cəhətdən inkişaf etmiş ölkəsi olan Azərbaycanla qardaş münasibətlərini, Türkiyə üçün Mərkəzi Asiyaya bir ticarət qapısı rolunu oynayacaq və türk dünyası ilə iqtisadi əlaqələrin gücləndirilməsinə imkan verəcək. Zəngəzur dəhlizinin açılmasını və Rusiya sülməramlılarının Laçın dəhlizində yerləşdirilməsini ABŞ qəbul edə bilmir. Vətən Müharibəsi zamanı Fransa Ermənistanı müdafiə edirdi. Prezident Emmanuel Makron bəyan edirdi ki, “Azərbaycan Türkiyə ilə birlikdə bölgəyə terrorçuları gətirib”, “Azərbaycan Dağlıq Qarabağı fəth etmək istəyir və biz buna icazə vermirik”. Prezident İlham Əliyev “TRT Haber” televiziya kanalına müsahibəsində Makronun bu açıqlamalarına cavab olaraq bildirdi ki, “Dağlıq Qarabağ bizim torpağımızdır. Bir dövlət öz torpaqlarını fəth edə bilməz. Yəni həmsədr bilmirmi ki, bu torpaqlarda qanunsuz olaraq ermənilər oturub, bizim bütün tarixi abidələrimizi, məscidlərimizi, qəbirlərimizi, evlərimizi yerlə yeksan ediblər?!.”
Fransanın Ermənistanla tarixi-siyasi bağları həm də iqtisadi maraqlarıyla üst-üstə düşür. Fransa, Rusiyadan sonra Ermənistana investisiya yatıran ikinci ölkədir. UNCTAD-ın illik hesabatına görə, 2019-cu ildə Ermənistana daxil olan birbaşa investisiyaların ümumi həcmi 254 milyon dollar olub. Daşnakların və erməni lobbisinin Fransada hələ də aktiv fəaliyyətdə olması, fransızların Azərbaycan torpaqlarını işğal edən ermənilərə hərtərəfli dəstək verməsi, birinci Qarabağ müharibəsi zamanı ermənilər tərəfindən işğal edilən torpaqlarımızda fransız şirkətlərinin iqtisadi fəaliyyətləri Azərbaycan və Fransa
arasında iqtisadi və siyasi münasibətlərin daha yüksək səviyyəyə qaldırılmasına əngəl təşkil edir. 27 sentyabr-9 noyabr 2020 tarixləri arasında davam edən 44 günlük İkinci Qarabağ müharibəsi fransız şirkətlərinin Dağlıq Qarabağda və ətraf rayonlardakı qanunsuz fəaliyyəti sonlandırdı. Maraqlıdır ki, məhz bundan sonra Fransa Parlamenti Dağlıq Qarabağda yaradılan qondarma “Arsax Respublikası”nı tanıdığını bəyan etdi. Müharibə dövründə Fransanın rəsmi şəxsləri tərəfindən ATƏT-in Minsk Qrupunun həmsədri kimi Fransanın mandatına zidd olaraq birtərəfli, qərəzli və qeyri-obyektiv bəyanatlar səsləndirilməkdə davam edirdi. Mandatına uyğun olaraq Fransa neytral tərəf kimi çıxış etməli olduğu halda, açıq-aşkar ermənipərəst siyasət yürüdür və tamamilə əsassız şəkildə Azərbaycana qarşı ittihamlar irəli sürürdü.
Fransa parlamentinin bu gün erməniləri dəstəkləyən mövqe sərgiləməsi hökumətin də bu mövqeyə uyğun addımlar atacağı anlamına gəlmir. Unutmaq lazım deyil ki, nəsillər və hökumətlər dəyişir, amma dövlət əbədi yaşayır. Məsələn, ABŞ və İran ilk dəfə 1850-ci ildə diplomatik münasibətlər qurmuş, dostluq və ticarət haqda anlaşma imzalamışdılar. Bu gün isə ABŞ və İran münasibətlərinin hansı səviyyədə olduğunu hamımız bilirik. Dövlətlərarası münasibətlərin səviyyəsi dövründə hökumətlərin həyata keçirdiyi siyasətlə paralel şəkildə inkişaf edə və ya geriləyə bilər. Bu münasibətlər əbədi deyil.
Suraxanı rayonu, Etibar Cəfərov adına 118 nömrəli tam orta məktəbin direktoru Nizaməddin Ağcayev