25-11-2025, 15:01
11-11-2025, 20:04
31-10-2025, 14:12
30-10-2025, 23:05
30-10-2025, 16:39
ABŞ Prezidenti Donald Trampın “Müsəlman Qardaşları” təşkilatının bəzi şöbələrinin xarici terror təşkilatları və qlobal terrorçular siyahısına daxil edilməsi prosedurunun başladılması ilə bağlı sərəncam imzalaması təsadüfi deyil. Uzun müddətdir ki, ABŞ-ın nüfuzlu siyasi xadimləri “Müsəlman Qardaşları”nın terror təşkilatı elan olunmasına çalışırlar.
“Müsəlman Qardaşları”nın terror təşkilatı elan olunmasında israr edən ən nüfuzlu siyasi xadim heç şübhəsiz ki, ABŞ-ın Dövlət Katibi və Prezidentin Milli Təhlükəsizlik məsələləri üzrə müşaviri olan Marko Rubiodur. Rubio hələ senator olduğu dövrdən “Müsəlman Qardaşları”nın terror təşkilatı kimi tanınması üçün çalışıb. Respublikaçılar Partiyasının nüfuzlu təmsilçilərindən Ted Kruz, Con Korni, Texas ştatının respublikaçı qubernatoru Qreq Abbottun “Müsəlman Qardaşları”nın terror təşkilatı kimi tanınmasına çalşırlar. Respublikaçılarla yanaşı demokratların da təmsilçiləri arasında da “Müsəlman Qardaşları”nın terror təşkilatı hesab edən nüfuzlu senator və konqresmenlər var. Texas ştatının qubernatoru Qreq Abbott “Müsəlman Qardaşları”na yaxınlığı ilə tanınan Amerika-İslam Münasibətləri Şurası qeyri-hökumət təşkilatının da terror təşkilatı kimi tanınmasını istəyir.
Bütün bunlar gözlənilən idi. ABŞ, Avropa və Böyük Britaniyanın beyin mərkəzlərində son illər siyasi islamın ən güclü şəbəkəsi olan “Müsəlman Qardaşları”nın fəaliyyəti ciddi araşdırmaların mövzusudur. Həmin araşdırmalarla tanış olanlar, eləcə də Qərbin siyasi fikir sisteminin və qanunvericiliyinin formalaşmasının neçə baş verdiyini bilərlər prosesin hansı istiqamətə getdiyini görürdülər. İzləyiçilər bilir ki, “Müsəlman Qardaşları”nın terror təşkilatı kimi tanınacağı ilə bağlı son bir neçə ildə bir neçə dəfə fikir bildirmişəm.
Soyuq müharibə illərində siyasi islam Moskvanın müsəlmana ölkələrinə “kommunizm ixracı” ilə mübarizədə Qərbin əsas ideoloji silahı idi. Ancaq soyuq müharibədən sonra siyasi islam kommunizmin özündən təhlükəli olmağa başladı. Son zamanlar isə bütün dünyada, o cümlədən Qərb cəmiyyətlərində qeyri-stabillik amilinə çevrilməyə başladığı üçün siyasi islamın ləğvinə qərar verilib. Hazırda siyasi islamın ən güclü şəbəkəsi “Müsəlman Qardaşları” hesab olunur. Ekspertlər “Müsəlman Qardaşları”nı “əl-Qaidə” kimi sünni cihadçı qruplar üçün ideoloji mənbə olaraq dəyərləndirirlər.
“Müsəlman Qardaşları”nın terror təşkilatı kimi tanınmasının hökmən gündəmə gələcəyini müəyyən edən digər bir önəmli faktor bu təşkilatın Misir, Səudiyyə Ərəbistanı, Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri və Bəhreyn də daxil olmaqla bir neçə ölkə tərəfindən terror təşkilatı kimi tanınmasıdır. Bu ölkələr hətta 2017-ci ildə Qətəri terrorizmi (“Müsəlman Qardaşları”) dəstəkləməkdə ittiham edərək, diplomatik əlaqələri kəsmişdilər.
ABŞ-ın “Müsəlman Qardaşları”nı bu günə kimi terror təşkilatı kimi tanımamasının ən güclü səbəbi iki önəmli müttəfiqi, Türkiyə və Qətərlə bağlı seçim qarşısında qalmaqdan çəkinməsi ilə bağlıdır. Çünki, Qərbdə əmindirlər ki, Qətər “Müsəlman Qardaşları”nın ən böyük maliyyə sponsoru, Türkiyə isə ən güclü siyasi dəstəkçisidir. “Müsəlman Qardaşları”nın terror təşkilatı elan olunması bu təsisatla yaxın münasibətləri olan ölkələrə qarşı qadağaların dərhal tətbiq olunmasını nəzərdə tutmasa da, gec-tez bu baş verəcək.
Hələlik, Tramp Türkiyə və Qətərlə münasibətləri qorumağa çalışaraq “Müsəlman Qardaşları”nı vahid təsisat kimi deyil, onun Livan, İordaniya və Misirdəki bölmələr də daxil olmaqla hər hansı bir bölməsinin xarici terror təşkilatı təyin edilməsinə qərar verib. Lakin prosesin bununla kifayətlənməyəcəyini söyləmək mümkündür.
“Müsəlman Qardaşları”nın terror təşkilatı kimi tanınması ilə bağlı Nümayəndələr Palatası və Senatda irəli sürülmüş qanun layihələrində isə bütün şəbəkənin terror təşkilatı kimi tanınması təklif olunur.
Bütün bunlar Yaxın Şərqin siyasi çoğrafiyasının yenidən dizayn edilməsi prosesinə çox ciddi təsir edəcək. Türkiyənin “Müsəlman Qardaşları” ilə bağlığı, buna görə üzləşə biləcəyi təhlükə ilə bağlı yazmağa çalşacağam.
Xəqani Cəfərli