Erməni KİV-ləri artıq bir neçə dəfə yazıb ki, Nikol Paşinyan müharibə zamanı və ondan sonra xainlər axtararaq geri çəkilmələrin, məğlubiyyətin günahını hər şəkildə ordunun üzərinə atmağa çalışıb.

Hazırkı vəziyyətə əsasən, 2020-ci il sentyabrın 20-dən noyabrın 9-na qədər həyata keçirilmiş müharibə zamanı Ermənistanın müdafiə qabiliyyətinə, hərbi xidmətinə qarşı yönəlmiş ümumi cinayət halları ilə bağlı araşdırılan 1580-dən artıq cinayət işi üzrə yüksək rütbəli zabitlər də daxil olmaqla 628 şəxs təqsirləndirilən şəxs kimi cəlb olunub.Ermənistan Baş Prokurorluğundan deyirlər ki, həm kəmiyyət, həm də məzmun baxımından böyük həcmlərə sahib olan bi cinayət işlərinin istintaqları bir neçə əsas istaqmətdə həyata keçirilir: səfərbərlik hərbi çağırışı, komplektləşdirmə proseslərində yol verilmiş cinayət pozuntuları, müharibədən əvvəl və müharibə zamanı silah, hərbi məhsulların alınması zamanı mümkün korrupsiya sxemlərinin tətbiqi, strateji və taktiki səviyyələrdə silahlı qüvvələrin, onun ayrıca bölmələrinin əməliyyatlarının idarə olunması, həyata keçirilməsi zamanı cinayətkar çatışmazlıqlar, konkret vəziyyətdlərdə komandanlıq tərəfindən verilmiş əmrlərin, döyüş tapşırıqlarının yerinə yetirilməsindən imtina etmək hallarının, bunların səbəblərinin və nəticələrinin aydınlaşdırılması.

“168.am” nəşri yazır ki, komandirlər arasında çatışmazlıqlar, vicdansız xidmət halları olub.

“Lakin burada əslində elə problemlər haqqında danışırlar ki, onların bir hissəsinin cavabdehi səfərbərlik uğursuzluğundan tutmuş müharibədən əvvəl və müharibə zamanı silah, hərbi məhsulların alınması işində mümkün korrupsiya sxemlərinin tətbiqinə qədər ölkə rəhbərliyidir. Bəli, müharibə günlərində ordunun komplektləşdirilməsi Nikol Paşinyanın günahı ilə həyata keçirilməyib.Baş Qərargah rəisi komplektləşdirmə ilə məşğul olmur, bu məsələdə orduda cavabdeh hərbi komissarları ilə Müdafiə Nazirliyi, ölkədə isə Baş nazir və ərazi bölmələri olan vilayət bələdiyyələri, icma rəhbərləridir. Yəni, Paşinyan hərbi-siyasi məqsədlə resursların səfərbər edilməsi məsələsini özü uğursuz edib. Və müəyyən yaxud konkret peşəyə, hazırlığa sahib olan bir çox şəxslər səfərbərliyə daxil edilməyib.

Yaxud müəyyən hazırlığa sahib olan və belə desək, müəyyən vəzifələri tuta biləcək şəxslərə, bütün şəxslərə könüllü əsgər kimi getmək təklif edilib. Halbuki müəyyən funksiyaları həyata keçirmək üçün hazırlanmış bir adamdan əsgər kimi istifadə etmək absurd idi və bu həyata keçirilib. Başqa cür desək, aydın idarəetmə sistemi yox idi, bunun nəticəsində aldığımızı aldıq.

Əgər müharibənin ilk günü, səfərbərlik planlarına əsasən (əlbəttə, bunlar gizlidir və aşkara çıxarıla bilməz), müvafiq qüvvələr yaradılsaydı, nəticə etibarilə 44-45 gün kifayət qədər böyük müddətdir ki, döyüşə girə biləcək və könüllü qrupların yerinə yetirə bilmədiyi vəzifələri yerinə yetirə biləcək döyüş qabiliyyətli hərbi hissələr yaradılsın”, - deyə nəşr yazıb.Ermənistanın üçüncü prezidenti Serj Sarkisyan “Armnyuz”a verdiyi müsahibəsində qeyd etmişdi ki, ali baş komandan iki ən vacib funksiyaya sahibdir, bunlardan biri məhz ölkənin bütün potensialının səfərbər edilməsidir.

“Ali baş komandan hərbi-siyasi problemi həll etmək, yəni rəqibi dayandırmaq və ya rəqibi məhv etmək, yaxud da heç olmasa minimum layiqli müqavimət göstərmək üçün ölkənin bütün potensialını səfərbər etməyə borcludur”, - deyə o bildirmişdi.

İkincisi, Paşinyan hakimiyyəti əvvəlkilərin hakimiyət dövründə hazırlanmış silahlı qüvvələrdə hansı dəyişikliklərin edilməli olduğuna, hansı silah növlərinin inkişaf etdirilməsinə və nəticədə nə almaq lazım olduğuna dair 169 bənddən ibarət 2018-2024-cü illər üçün silahlı qüvvələrin inkişaf planını dəyişdirib.

Bu sənəd əsasında hərbi texnika və silah alınması planı hazırlanmışdı, buna əsasən, Ermənistanın üçüncü prezidentinin dediyi kimi, 1 milyard 300 milyon dollar nəzərdə tutulmuşdu və bu vəsaitlərin mənbələri aydın şəkildə var idi, ilik olaraq 100 milyonu kredit vəsaitləri, 100 milyonu başqa büdcə vəsaitləri idi.

“2018-2020-ci illər üçün yarısından çoxu planlaşdırılmışdı, üstəlik, 1 milyon 300 milyon dollardan 500 milyondan artığı aviasiya, HHM və PUA-ların təkmilləşdiirlməsi və alınması üçün nəzərdə tutulmuşdu. Bir rəqəm deyim: 2024-cü ilə qədər 2500 PUA almaq nəzərdə tutulmuşdu”, - deyə Serj Sarkisyan detalları açıqlamışdı.Nəşr yazır ki, müharibənin gedişatına və sonuna, nəticələrinə təsir etmiş daha bir çox məsələ Paşinyanın “yüngül əl”i ilə müharibə zamanı da daxil olmaqla 2018-2020-ci ildə edilmiş kadr dəyişikliyi və ya komandirlərin dəyişdirilməsidir.

Xüsusən, Paşinyanın hakimiyyəti dövründə Cəbrayıldakı erməni hərbi hissəsinin komandiri, Aprel döyüşləri zamanı Füzulidə yerləşən erməni hərbi hissəsinin komandiri olmuş Martin Changiryan dəyişdirilib.

“2016-cı aprelin 2-i səhər artıq rəqib qeyd olunan müdafiə rayonlarının bir neçə yüksək döyüş mövqeyinə nüfuz etməyi bacarmışdı. Azərbaycan cəbhənin ayrı-ayrı sektorlarında hava qüvvəsi də tətbiq edib. Aprelin 2-si səhər ordunun cəbhəyə yaxın bəzi hərbi hissələrinin daimi yerləşmə yerləri rəqib tərəfindən artilleriya atəşinə məruz qalıb. Erməni qüvvələrinin vəzifəsi əvvəlcə rəqibin sonrakı irəliləmə cəhdlərini əngəlləmək, daha sonra itirilmiş əraziləri geri qaytarmaq idi.

9-cu müdafiə rayonu istiqamətində rəqibin irəliləməsini dayandırmaq və gecə rəqibin nüfuz etdiyi döyüş mövqelərini geri qaytarmaq üçün yuxarı komandanlığın göstərişi ilə Füzulidə yerləşən hərbi hissənin zirehli tank taborunun qüvvələri də 2 tank bölüyü və 1 motoatıcı bölük qüvvələri döyüş tətbiqinə çıxarılır. Bu hərbi hissədə həyəcan siqanlı aprelin 2-də, saat 06:30 radələrində alınır. Şəxsi heyət həyəcan siqnalını alan kimi yüksək döyüş hazırlığı vəziyyətinə gətirilir, əvvəlcədən müəyyənləşdirilmiş müvafiq rayonlara çıxır.Ordunun qeyd olunan hərbi hissəsinin Cəbrayıl sektoruna göndərilən şəxsi heyətinin döyüş vəzifəsi rəqibin irəliləməsini dayandırmaq idi. Ön xəttin bu sektorunun müdafiəsinə ordu komandirinin birinci müavini, general-mayor Mikayel Arzumanyan və 18-ci atıcı diviziyanın komandirinin müavini, polkovnik Ararat Melkumyan rəhbərlik edirdi. M.Changiryanın rəhbərlik etdiyi 2-ci tank bölüyü döyüş əməliyyatları rayonuna çataraq, rəqibin sonrakı irəliləməsini dayandırmaq vəzifəsinə sahib olaraq rəqib tərəfindən nüfuz edilmiş 112-118 nömrəli döyüş mövqelərinin arxa hissəsində atəş nöqtələrini tutur.

2019-cu ilin ortalarında Cəbrayıl hərbi hissəsinin komandiri Martin Changiryanın əvəzinə Artyom Poğosyan komandir olur, müharibənin ilk günlərində bəlkə də qəsdən onu “zərərsizləşdirdilər”, əsassız ittihamla həbs etdilər və ittiham əsassız olduğu üçün daha sonra Poğosyan bəraət aldı. Paşinyan hakimiyyəti heç bir şəkildə hərbi qulluqçulardan ona qarşı ifadə qəsb edə bilməyib. Bizə çatan məlumatlara görə, o, bu gün Ermənistan Silahlı Qüvvələrinin Baş Qərargahında xidmətini davam etdirir”, - deyə nəşr yazıb.

Və bu qədərindən sonra Nikol Paşinyan bildirir: “2-ci ordu korpusundan 9-cu müdafiə rayonuna qədər ordumuz müdafiə xəttini möhkəm saxlayıb. Və bu, faktdır və zabitləri, əsgərləri, generalları mükafatlandırmalıyıq. Bununla belə başa düşmək lazımdır ki, 9-cu müdafiə rayonun yarılmasının səbəbi nədir, təəssüf ki, sonra bunu (yarılmanı dayandırmaq yəni - red.) dayandırmaq mümkün olmadı”.

Yeri gəlmişkən, ən çox ermənilərin ən çox itkiləri Cəbrayılda olub.

“Komandirlərin dəyişdirilməsi bir neçə müdafiə rayonunda (məsələn, 1-ci, 2-ci, 6-cı), hərbi hissədə də olub, məsələn, Ağdərənin Horatağ hərbi hissəsi, Tsor, Hadrut və s. Üstəlik, bəzi hərbi hissələrin komandirləri bir neçə dəfə dəyişdirilib”, - deyə nəşr yazıb.

“Sisakan” dəstəsinin komandiri Aşot Minasyan noyabrın 10-da “5-ci kanal”a verdiyi müsahibəsində deyib ki, Paşinyan ordunu məhv edib, 2,5 il ərzində onu təcrübəsiz kadrlarla komplektləşdirib.

“O, 2-2.5 il əvvəl orduda olmuş ən yaxşı komandirləri, bütün bu komandirləri çıxarmağa, təmizləməyə başladı, onlar böyük təcrübəyə sahib idilər və zamanla öz təcrübələrini daha gənc nəsillərə ötürə, bütün bu hər şeyi verə bilərdilər ki, sonra daha yaxşı taktika öyrədə bilsinlər. Lakin böyüməmiş oğlanlara, niyə bunu deyirəm, çünki tabor komandiri olmuş adama sən birdən-birə alay komandiri verə bilməzsən. Əvvəlcə insan öyrənməyə getməlidir, sonra alay komandirinin müavini olmağa gəlməlidir, sonra alay komandiri olmalıdır. Ardıcıllıq bu şəkildə düzgün formada aparılmalı idi. O, mövcud olmuş və bu günə qədər də mövcud olan bir çox vəzifələrə, bu vəzifələrə yaralı olmayan insanları yerləşdirdi. Mən 45 gün ərzində gördüyüm və döyüş sahəsindən qaçan insanların adlarını sadalmaq istəmirəm. Məhz özünün təyin etdiyi alay komandiri. Mən bunu söyləməkdən qorxmuram, bu söyləməkdən utanmıram və kadrlarım var, bunları istədiyin istintaq orqanına göstərə bilərəm. Və ya məndən müvafiq məlumatı almağa çalışacaq müvafiq orqana. Mən onlara təqdim etməyə hazıram, onlar, yanılmıramsa, həm də onun dostunun uşağı, balası və ya övladıdır və bütöv bir alaya rəhbərlik edir. Ancaq məni dəvət edəcək müvafiq quruma bütün bu məlumatı təqdim edəcəyəm. Və bənzər insanlar, əlbəttə ki, alaya rəhbərlik edə bilməzlər. Qaçan əsgərə “Bəs sizin komandiriniz haradadır?” deyə sual verəndə deyirlər ki, o, qarşıdan gedir. Yəni, alay komandiri qarşıdan qaçır? Bəs əsgər nə etməli idi?”, - deyə o, detalları açıqlamışdı.

Ermənistanın keçmiş Müdafiə naziri Seyran Ohanyan öz növbəsində demişdi ki, xüsusən Levon Mnatsakanyanın vəzifədən azad edilməsi döyüş əməliyyatlarının gedişatına hədsiz dərəcədə mənfi şəkildə təsir edib.(ordu.az)