2020-ci ilin 27 sentyabrndan 10 noyabr tarixinə qədər davam edən 44 günlük Vətən müharibəsi Azərbaycanın tarixi zəfəri ilə başa çatdı, ölkəmizin ərazi bütövlülüyü bərpa edildi! Bu böyük tarixi qələbə ilk öncə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti, Ali Baş Komandan İlham Heydər oğlu Əliyevin möhkəm iradəsi və şücaəti ilə qazanıldı. Artıq bütün dünya Azərbaycanın hərbi qüdrətinə şahid oldu. Ölkəmiz artıq müasir hərb sənətinə öz şərəfli imzasını atmış qalib ölkədir!
Bu gün bizi o möhtəşəm qələbədən bir il zaman ayırır. Dönüb geriyə baxdıqda qürurla daima yad edəcəyimiz tarixi zəfərimizin hər bir anı, hər bir günü gözümüz önündə canlanır. Biz Azərbaycan xalqı olaraq o günü otuz ildi ki, gözləyirdik. Bəli mən sizə bu otuz ildə başımıza gələnləri xatırlatmaq istərdim...:
1990-cı il yanvarın 19-dan 20-nə keçən gecə SSRİ Bakıya qoşun yeritdi. Günahsız insanlar qanına qətlan edildi. Bütün dünya susdu. Tək O, susmadı. Heydər Əliyev! Xəstə yatağından qalxıb Azərbaycanın Moskvadakı daimi nümayəndəliyinə gəldi. Mətbuat nümayəndələri ilə görüşdü, Azərbaycanda baş verənləri dünya ictimaətinə çatdırdı.
1990-cı ildə baş vermiş 20 yanvar hadisələri və Azərbaycanda hökm sürən xaos və anarxiyanın yaranması tarixi zərurət yaratdı ki, Heydər Əliyev Moskvadan Azərbaycana gəlsin və Azərbaycanın haqq səsini başda SSRİ olmaqla bütün dünyaya çatdırsın. Baxmayaraq ki, onun Bakıya gəlməsini istəməyən qüvvələrin süni maneəsi nəticəsində təyyarə onu Naxçıvana gətirdi. Heydər Əliyev Naxçıvanda ikən geniş fəaliyyətə başladı.
1991-ci ilin sentyabr ayının 3-də Naxçıvan MR Ali Məclisinin sesiyası Heydər Əlirza oğlu Əliyevi Naxçıvan MR Ali Məclisinə sədr seçdi. Belə bir məqamda Heydər Əliyevin Naxçıvanda olması taleyin bu torpağa bəxş etdiyi ən böyük xoşbəxtlik idi. 1991-ci ilin sentyabr ayında Naxçıvan MR Dövlət Milli Müdafiə Komitəsinin yaradılması haqqında fərman imzalandı. 1992-ci ilin avqustun 18-də Sovet Ordusunun 75-ci diviziyası Naxçıvandan yola salınır. Onların Naxçıvandan çıxması Heydər Əliyev tərəfindən məharətlə planlaşdırılır. Nəticədə diviziya komandiri Slabaşeviç zirehli texnikanı, silah-sursatları Naxçıvanda qoyub getmişdir.
1992-ci ilin may ayında Naxçıvan Muxtar Respublikası Sədərək qəsəbəsində çox gərgin vəziyyət yaranmışdı. 2002-ci ilin avqust ayında Naxçıvan MR Sədərək rayonun Heydərəbad qəsəbəsinə gələn Heydər Əliyev o ağır günləri belə xatırlamışdı:
“...1992-ci il mayın 17-dən 18-nə keçən gecə buraya ermənilər hücum etdilər. Orada dağın üstündə postlara, Mil təpəsinə hücum etdilər. Bizim oradakı əsgərlərimizdən 8 nəfər həlak oldu. Yadınızdadırsa, orada 40 gün atışma getdi. O vaxt mən bütün dünyaya haray saldım. Biz körpü tikmişdik. Hələ körpü açılmamışdı. Ancaq Türkiyədən nə qədər müxbir o körpüdən keçib Naxçıvana, həmin döyüş yerinə gəldi. Onda bizim nəyimiz vardı? Ordumuz yox idi, silah-sursatımızı oradan-buradan yığırdıq. Amma o döyüşdə sədərəklilər, yəni naxçıvanlılar – təkcə sədərəklilər yox, onda mən buraya bütün Naxçıvanı tökmüşdüm,- hamı bir yerdə döyüşürdü, onları susdurduq”.
1993-cü ildə Heydər Əliyev Müstəqil Azərbaycan Respublikasının Prezidenti seçilir. Hakimiyyətə gəldiyi ilk gündən müdafiə və ordu quruculuğu ilə məşğul olmağa başladı. Vəziyyət olduqca ağır idi. Laçın və Kəlbəcərdən sonra Ağdam, Cəbrayıl, Füzuli, Qubadlı və Zəngilan (avqust 1993) rayonları da işğal edilmişdi. Respublika nəhəng qaçqın düşərgəsinə çevrilmişdi. Həmin dövrdə Heydər Əliyev mərkəzi televiziya və radio ilə xalqa müraciət etdi. Cəbhədəki ağır vəziyyətdən açıq danışdı və faktları sadaladı. 16 min nəfər həlak olmuş, 22 min nəfər yaralanmış, 1 milyona yaxın qaçqın vəziyyətinə düşmüşdü. Xalqa müraciətində cəbhədəki məğlubiyyətin səbəblərini ətraflı müzakirə etdikdən sonra deyirdi: “Bu gün bizim əsas vəzifələrimizdən biri adamları ayağa qaldırmaq, milli-vətənpərvərlik hissini yüksəltməkdir. Bu gün hamı Vətənin müdafiəsinə qalxmalıdır. Mən hamınızı buna çağırıram”.
Heydər Əliyev Ali Baş Komandan kimi orduda və Müdafiə Nazirliyindəki vəziyyəti diqqətlə və bütün dəqiqliyi ilə nəzarətdə saxlayırdı.
90-cı illərin əvvəlində, nə vaxtsa Bakı ali hərbi məktəbini, SSRİ-nin digər hərbi təhsil ocaqlarını bitirmiş vətənpərvər ruhlu hərbiçilər Rusiyadan Azərbaycana qayıdırdılar. Heydər Əliyevin ilk növbədə C.Naxçıvanski adına hərbi məktəbin yaradılmasındakı (1973) xüsusi xidmətlərini qeyd etmək lazımdır. Sovet dövründə bu məktəbin bir sıra məzunlarının ali hərbi məktəblərə imtahansız qəbul olunmasına nail olunmuşdu.
1994-cü il may ayının 12-də atəşkəs haqqında saziş imzalandı. Ölkənin iqtisadiyyatını dirçəltməklə dövlətin müdafiə qüdrətinin gücləndirilməsi üçün bu bizə lazım idi. Qısa müddətdə ordu quruculuğunun hüquqi bazası yaradıldı, “Müdafiə haqqında”, “Hərbi vəziyyət haqqında”, “Sərhəd qoşunları haqqında”, “Daxili Qoşunların statusu haqqında” qanunlara əlavə dəyişikliklər edildi.
1994-cü ildə atəşkəs elan olunması bizim Silahlı Qüvvələrimizə beynəlxalq tədbirlərdə iştirak etməyə imkan yaratdı. Həmin ildə Azərbaycan NATO-nun “Sülh naminə tərəfdaşlıq” proqramına qoşuldu. Daha sonra Şimali Atlantika Alyansı ilə sıx əməkdaşlığın əsasını qoydu. 1997-ci ildə Azərbaycan hərbi-qulluqçularının sülhməramlı taboru və daha sonra taqımı yaradıldı. Unutmaq olmaz ki, 1999-cu ilin sentyabrından başlayaraq Azərbaycan hərbi qulluqçuları Kosovada, Əfqanıstanda və İraqda sülhməramlı fəaliyyəti həyata keçiriblər.
Ulu Öndər Heydər Əliyevin prezidentliyi dövründə 1993-2003-cü illərdə Azərbaycanda ölkənin Silahlı Qüvvələri üçün kadr hazırlayan hərbi tədris müəssisələrinin sayı xeyli artmışdır. Hərbi Akademiya, Heydər Əliyev adına Ali Hərbi Məktəb, Müdafiə Nazirliyinin Tədris-Təhsil Mərkəzi, Ali Hərbi Dənizçilik Məktəbi, Ali Hərbi Təyyarəçilik Məktəbi, Orta Hərbi Tibb Məktəbi, C.Naxçıvanski ABŞ, Türkiyə, Almaniya, Rusiya, Pakistan, Ruminiya, Çin, Gürcüstan, Ukrayna, Litva və digər ölkələrlə bağlanmış ikitərəfli müqavilələrə əsasən bu dövlətlərin ali-hərbi məktəblərində də Azərbaycan Hərbi Qüvvələri üçün kadrlar hazırlanmış və hazırlıq bu gün də davam edir.
Heydər Əliyev son çıxışlarından birində deyirdi “Mən ümidvaram ki, biz ordumuzu gücləndirərək, döyüş qabiliyyətini yüksəldərək, müasir silahlardan istifadə olunmasının keyfiyyətini artıraraq dövlətimizi yüksəldəcəyik və ən əsası, Azərbaycanın işğal olunmuş torpaqlarının azad dilməsi gününü yaxınlaşdıracağıq və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü mütləq təmin edəcəyik”.
Ruhun şad olsun Ulu Öndər! Sənin son vəsiyyətini yerinə yetirdik. Müzəffər Azərbaycan ordusu, Ali Baş Komandan, Heydər Əliyevin siyasi kursunun layiqli davamçısı, Prezident İlham Əliyev bu missiyanı uğurla başa çatdırdı. Sənin bizlərə əmanət etdiyin Müstəqil Azərbaycanın sükanı etibarlı əllərdədir! Müxtəlif dövlətlərin təzyiqlərinə baxmayaraq, ölkə rəhbərliyi böyük qətiyyət, cəsarət və siyasi iradə nümayiş etdirdi və ərazi bütövlüyümüzün bərpası kimi əsas vəzifənin öhdəsindən gəldi. Biz bu qələbəni döyüş meydanında şəhidlər verərək qazandıq.
Biz xalqımızın, əsgərlərimizin, zabitlərimizin canı, qanı bahasına torpaqlarımızı azad etdik.
Qələbəmizin əldə olunmasında güclü iqtisadiyyatımızla yanaşı milli birliyimiz, həmrəyliyimiz, vahid amal uğrunda birləşməyimiz bizə əlavə güc verdi. Dünyanın müxtəlif ölkələrində fəaliyyət göstərən diaspor təşkilatları bir yumruq kimi birləşərək qələbəmizə dəstək oldular. Böyük qələbəyə aparan yolda dost və qardaş ölkələrin münasibətlərini və dəstəyini ayrıca qeyd etmək lazımdır.
Bu yönümdə aparılan uğurlu diplomatik münasibətlər “iki dövlət bir millət” ifadəsinin əzəmət və qüdrəti Azərbaycan həqiqətlərinin dünyaya real çatdırılmasında əməyi olan hər kəsə, hər kəsə təşəkkür etmək borcumuzdur. Bu qələbədən sonra Beynəlxalq aləmdə Azərbaycana münasibət köklü şəkildə dəyişdi.
Azərbaycan Prezidenti yalnız bir sərkərdə kimi müharibəyə rəhbərlik etmədi, o, həm də mahir diplomat olaraq dünyanın nüfuzlu dövlətləri qarşısında ölkəmizin beynəlxalq nüfuzunu daha da artırdı.
Qarabağ Azərbaycandır!
Zəkiyə Hacıyeva, Suraxanı rayon Heydər Əliyev Mərkəzinin baş fond müdiri