11 iqtisadi inzibati ərazi vahidi konstitusiyada dəyişiklik edilməklə həyata keçirilməlidir” - ekspert

Azərbaycanın Qarabağ zəfərindən sonra ölkədəki dəyişikliklərə uyğunluq gətirmək üçün yenilənmiş konstitusiyaya ehtiyac olduğu barədə bəzi iddialar səslənir. Xüsusilə Qarabağda yeni idarəetmə modelinin işə salınması-Prezidentin səlahiyyətli nümayəndələrinin təyin edilməsi, yeni iqtisadi ərazi vahidlərinin  yaradılması bu dəyişikliklərin ilk işartıları hesab olunur. Məhkəmə-hüquq islahatlarının da yeni konstitusiya ilə  möhkəmləndirilməsi zərurəti haqda danışılır. O cümlədən Milli Məclisin səlahiyyətlərinin artırılması, parlamentin proporsional seçki sistemi ilə formalaşdırılması məsələsi də aktuallığını saxlayır. Çünki hakimiyyət də son aylar partiyaların ölkənin siyasi həyatında fəal rol alması üçün çalışır. Bunun əsas yolu isə partiyaların parlamentdə təmsilçiliyinin artırılması və proporsional seçki sisteminin bərpasını zəruri edir.
Yeni ana qanun hazırlanmasına partiyaların, QHT-lərin və digər ictimai təşkilatların cəlb edilməsi ilə ölkədəki siyasi mühitin daha da sağlamlaşdırılacağı şübhəsizdir. Bələdiyyələrin rolunun artırılması, xalqın narazı qaldığı icra hakimiyyətləri institutunun ləğvi də gündəmdə var ki, qarşıdakı tikinti-quruculuq işlərində bunun gerçəkləşməsi çox mühümdür. Və bütün bunların reallaşdırılması üçün konstitusiyada dəyişikliklər zərurətini meydana gətirir. Bəs konstitusiya dəyişikliyi gözlənilirmi?
Milli Məclisin deputatı Aydın Hüseynov “Yeni Müsavat”a bildirdi ki, Azərbaycanda bütün sahələrdə islahatlar prosesi uzun müddətdir aparılır və bu proses davamlıdır. İslahatlar prosesi qanunvericilikdə də müəyyən dəyişikliklərin həyata keçirilməsini təbii ki, həmişə tələb edib və edir: “Məhz buna görə də son illərdə bir sıra qanunlarda dəyişikliklər həyata keçirilib, yeni qanunlar qəbul edilib. Qanunların aparılan islahatların xarakterinə tələb verməsi təmin edilib, həmçinin bir sıra islahatları uğurlu həyata keçirmək üçün yeni qanunvericilik bazası yaradılıb, yeni qanun layihələri hazırlanaraq qəbul edilib. Eyni zamanda bilirsiniz ki, rayonlarımız işğaldan azad edildikdən sonra ölkə Prezidenti cənab İlham Əliyevin həmin rayonlarla bağlı çox ciddi sərəncam və fərmanları, quruculuq işləri ilə əlaqədar, idarəçilikdə səmərəliliyin artırılması üçün qərarları olub. Həmçinin 11 iqtisadi rayonun yaradılması barədə Prezidentin fərmanı var.

Aydın Hüseynov 
Bu proses də davamlıdır. Lakin bu gün ana qanunumuz olan konstitusiyamızda hansısa dəyişiklik və əlavələr edilməsi məsələsi gündəlikdə yoxdur. Əgər belə bir zərurət meydana gələcəksə, hər halda, dövlət, aidiyyəti rəsmi instansiyalar buna müvafiq addım atacaqlar".    

Natiq Cəfərli 
REAL Partiyasının icraçı katibi Natiq Cəfərli bildirdi ki, Azərbaycan Konstitusiyasında dəyişikliklər, əlavələr edilməsinə çox ciddi zərurət meydana gəlib. Müharibədən sonra hərbi, siyasi, diplomatik üstünlüyümüzün bütün sahələrdə rifaha çevrilməsi üçün münbit şərait yaranıb: “Artıq idarəetmənin özündə olan boşluqlar, müşahidə edilən problemlər aradan qaldırılmalıdır. Yerli icra hakimiyyətlərində son bir-iki ildə çoxlu sayda həbslər, işdən çıxarılmalar olub. Amma bu institutun yaxşı işlədiyini söyləmək mümkün deyil. Hələ də rayon icra hakimiyyətlərindən narazılıqlar var. Deməli, institusional olaraq yerli icra hakimiyyətləri idarəetməsi özünü doğrultmur və yeni bir formatla əvəz olunmalıdır. Ən azından üzdə olan və tez-tez müzakirə olunan məsələlərdən biri budur. İkinci önəmli məsələ məhz Qarabağ kontekstində və azad olunmuş torpaqlarımızın bərpası və gələcəyi ilə bağlı məsələlərdən irəli gələrək yeni ərazi idarəetmə bölgüsünə ehtiyac yaranır”.
Ekspert qeyd etdi ki, Prezidentin fərmanı ilə ölkədə 11 iqtisadi rayon yaradılıb və bu iqtisadi rayonların inzibati ərazi vahidinə çevrilməsi lazımdır ki, onun ciddi effekti olsun: “Bir çox insanlar elə bilirlər ki, iqtisadi rayonlar əvvəllər olmayıb. Bir neçə iqtisadi rayon əvvəllər də olub, amma effekti yox idi. Ciddi effekt olmaq üçün indi yaradılan 11 iqtisadi rayon inzibati ərazi vahidinə çevrilməlidir. Bu da konstitusiyada dəyişiklik edilməklə həyata keçirilməlidir. Üçüncü vacib məsələ səlahiyyət və məsuliyyət bölgüsüdür. Bu gün ölkədə Prezident idarəetmə üsullu respublika quruluşudur. Amma nə parlamentin, nə hökumətin, nə yerli bələdiyyələrin məsuliyyəti görünmür. Hamı hər şeyi Prezidentin həll edəcəyii düşüncəsindədir. Hətta yerlərdə elementar məsələlərin həlli üçün də vətəndaşlar Prezidentin saytına yazırlar. Prezident-dövlət başçısı statusu daha da möhkəmlənməlidir, eyni zamanda parlament proporsional seçki sistemi ilə formalaşdırılmalıdır, hökumətin sosial-iqtisadi məsələlərlə məşğul olan qanadı parlamentdən seçilməlidir. Hüquq-məhkəmə sistemində də ciddi islahatlar məhz konstitusiyada təsbit olunmalıdır. Bütün bu və digər konstitusiya dəyişikliklərindən sonra iqtisadi, sosial məsələlərin həlli sürətlənə bilər”.