Eldar Mahmudov Qərblə Şərq qarşıdurmasının güdazına getdi?
Milli Təhlükəsizlik naziri Eldar Mahmudovun vəzifədən azad edilməsi müxtəlif arqumentlərlə əsaslandırılır. Ən çox üzərində durulan versiya isə onun Beyxəlxalq Bankdakı maliyyə problemiylə əlaqədə günahlandırılmasıdır. Bu arqumenti təkzib edən bir neçə amil mövcuddur. Amillərdən biri məlum qərarın verilməsi zamanı ilə bağlıdır. Məlumdur ki, İlham Əliyev həmin qərarı verərkən seçki prosesinin bitməsinə cəmi 2 həftə qalmışdı və hər kəs ciddi kadr islahatlarının da seçkidən sonra aparılacağını düşünürdü. Məntiqlə, ölkə başçısı bu qədər kritik qərarı seçkidən sonra da verə və cəmiyyətdə müəyyən gərginlik yaratmaya da bilərdi. Prezident isə nədənsə şok effeti yaradan müdaxilə varinatını seçdi. Deməli, bu addıma ciddi ehtiyac hiss etdi. Digər bir arqument isə sabiq Milli Təhlükəsizlik nazirinin yerinə heç kimin təyin olunmamasıdır. Bu fakt Eldar Mahmudovun işdən uzaqlaşdırılmasının əvvəlcədən hesablanmadığını göstərir. Deməli, məsələ həqiqətən də Beynəlxalq Bankda baş verən maliyyə əməliyyatları ilə bağlı olsaydı, Eldar Mahmudov bu qədər ani bir qərarla istefaya göndərilməz, maliyyə insidenti ortaya çıxdığı andan etibarən məlum prosesə hazırlıq gedərdi. Təbii ki, ilk növbədə də köhnə naziri əvəzləyəcək yeni kadr müəyyənləşdirilərdi. Üzərindən bir neçə gün keçməsinə baxmayaraq, hələ nazir postunun boş qalması kiminlə yola davam etmək barədə qəti qərara gəlinmədiyindən xəbər verir. MTN-də bir sıra mühüm vəzifə daşıyan kadrların da həbsiylə bağlı yayılan xəbərlər də problemin yalnız E. Mahmudovla məhdudlaşmadığını göstərir. Məlumata görə, nazirliyin ən öndə gələn generalları göz altına alının və onların fəaliyyəti araşdırılır. Belə çıxır ki, ölkə rəhbərliyi MTN-nin daha ciddi bir oyun hazırlığında olduğunu güman edirmiş. Sözsüz ki, məsələnin əsl mahiyyəti bir müddətdən sonra ortaya çıxacaq. Hələlik isə ortada olan faktlar məlum qərarının geopolitik əsasları haqqında mülahizələrə yol açır. Belə ki, Prezident İlham Əliyev bu qərarı Astana sammitindən geri qayıtdıqdan sonra verib. Bəzi mütəxəssislərə görə, bu, sammitdə onu MTN-nin heç də ürəkaçıcı olmayayan fəaliyyəti barədə məlumatlandırılmasıyla bağlı ola bilər. Sammitdən gələn bəzi xəbərlər də bu arqumenti təsdiqləyir. Məlumata görə, sammitdə MDB-nin gələcək taleyini də müəyyənləşdirən bəzi hadisələr olub. Ən maraqlı hadisə Özbəkistanın lideri İslam Kərimovun mövqeyidir. Bildirilir ki, Kərimov həmin toplantıda ittifaq üzvlərini daxili məsələlərə biganəlikdə günahlandırıb. Məlumatda o da qeyd olunur ki, bu biganəlikdən bərk qəzəblənən İslam Kərimov sammiti də yarımçıq tərk etməli olub. Sammitdən bir neçə gün əvvəl isə özbək liderin Türkmənistana səfər etdiyi, bu ölkədəki həmkarıyla görüşdən sonra təşkil olunan mətbuat konfransında Rusiyanın Suriya siyasətini sərt tənqid atəşinə tutduğu bildirilir. O, hətta Moskvanı günahsız Suriya vətəndaşları üzərində yeni silahlarını təcrübədən çıxartmaqda günahdırıb. Bu fakt Kərimovun narahatçılığın əsas səbəbinin toplantıdakı reqlament pozuntusuna görə narahat olmadığından xəbər verir. Görünən budur ki, problemin daha dərin qatları var. Zənnimizcə, Özbəksitanın daxili vəziyyətindən qaynaqlanan əsas səbəb bu ölkənin Əfqanıstandan gələn təhlükəyə qarşı ABŞ ordusunun imkanlarından istifadə etməsidir. Əfqanıstandan çıxmağa hazırlaşan ABŞ-ın bu ölkəni Talibanla təkbaşına buraxacağı məlumdur. Ekspertlərə görə, bu baş verərsə Talibanın bundan sonra Əfqanıstanı ələ keçirməsi üçün sadəcə bir həftə kifayət edə bilər. Maraqlıdır ki, Əfqanıstandan sonra bu islam fundamentalistlərinin əsas hədəflərindən biri Orta Asiya ölkələri, o cümlədən Özbəkistan olacaq. Ölkədə Talibanın ciddi dayaqlarının olması İslam Kərimovu istər-istəməz ölkədə yerləşmiş ABŞ əsgərlərindən asılı hala gətirir. Məsələyə bu aspektdən nəzər salanda İslam Kərimovun Astana sammitindəki məlum cəsarətli çıxışının əsl səbəbi aydın olur. Görünür, sammitdə MDB məkanında təhlükəsizlik tədbirlərinin gücləndirlməsi və Qərblə münasibətlərə yenidən baxılması da əsas müzakirə mövzularından olub. İslam Kərimov isə ABŞ-a qarşı kəskin addım ata bilməyəcəyindən bu cür aqresiv mövqe sərgiləyib. Azərbaycan siyasi iradəsi isə son zamanlar ona qarşı təzyiqlərini kəskinləşdirən Qərblə əlaqələri kəsməkdə onsuz da maraqlı olduğundan MDB üzvlərinin, xüsusilə də Rusiyanın dəstəyini aldığından ölkə idarəetmə orqanlarını “arzuolunmaz” kadrlardan təmizləmək qərarına gəlib. İstər son zamanlar hədəfə götürülən Ziya Məmmədovun, istərsə də artıq “vurulan” Eldar Mahmudovun Qərbin adamı olduğu barədə gümanlar mövcuddur. Eynilə bir neçə il bundan əvvəl öz postundan uzaqlaşdırılan Səfər Əbiyev də NATO tərəfdarı kimi tanınırdı. Bütün bu faktlar Azərbaycanda aparlan kadr islahatlarının əsasında antiqərb tendensiyasının dayandığından xəbər verir.
Heydər Oğuz