İqtisadçı-ekspert: “Bahalaşma bundan sonra bizdə də davam edəcək, çünki...”

Dünya bazarında qida xammalının qiymətləri yanvar ayında son 7 ilə yaxın müddətin ən yüksək həddinə çatıb. BMT Ərzaq və Kənd Təsərrüfatı Təşkilatının (FAO) hesabatına görə, ərzaq məhsulları ardıcıl olaraq 8 aydır bahalaşır.
Başlıca qida xammal məhsullarının beynəlxalq qiymətlərindəki aylıq dəyişkənliyi əks etdirən FAO indeksi 2021-ci ilin yanvar ayında 4,3 faiz artaraq 113,3 bənd olub ki, bu da 2014-cü ilin iyul ayından bu yana ən yüksək həddir. O cümlədən dənli bitkilərin ay ərzində 7,1 faiz bahalaşması daha çox qarğıdalının qiymətinin 11,2 faiz bahalaşaraq ötən ilin müvafiq dövrünə nisbətən 42.3 faiz yüksək həddə çatması ilə əlaqələndirilir. Buğda isə dünya bazarındakı böyük tələbat və mart ayından ixrac rüsumlarını ikiqat artırmağa hazırlaşan Rusiyadan ixracatın gözlənilən azalması ilə bağlı 6,8 faiz bahalaşıb.

Bitki yağları da 5,8 faiz bahalaşaraq 2012-ci ilin may ayından bu yana ən yüksək həddə çatıb. Hesabata görə, bunun səbəbi İndoneziya və Malayziyada çoxlu yağıntı və əmək miqrantlarının az olmaları üzündən palma yağı istehsalının, Argentinada isə tətillər üzündən soya yağı ixracatının nisbətən azalmasıdır.
Həmçinin şəkər qiymətləri dekabr ayına nisbətən 8,1 faiz, ağartı qiymətləri 1,6 faiz, ət qiymətləri isə 1 faiz artıb.
Bəs Azərbaycanda vəziyyət necədir?

 Natiq Cəfərli 
Bu barədə “Yeni Müsavat”a danışan iqtisadçı Natiq Cəfərli bildirib ki, Azərbaycanda dünyadakı proseslər xaricində də qiymət artımı müşahidə edilməkdədir. İqtisadçı hesab edir ki, dünyadakı bu artımların əsas səbəbi pandemiyadır: “Eyni zamanda bu, bəzi ölkələrin həddindən artıq qapanması ilə bağlıdır. Yəni virus təhlükəsi ilə əlaqədar bəzi ölkələr ərzaq ixracını məhdudlaşdırır. Məsələn, fevral ayının 1-dən etibarən Rusiyadan buğda ixracatına müəyyən məhdudiyyətlər qoyulub. İxrac rüsumu birdən-birə 2 dəfə artırıldı. Bu isə onu göstərir ki, ölkələr ilk növbədə özlərini ərzaqla təmin etməyi düşünürlər. Bu isə dünyada qiymətlərin bahalaşmasına səbəb olur. Azərbaycanda dünyadan asılı olmayaraq müəyyən zaman kəsimində qiymət artımının şahidi oluruq. Son 10 ilin monitorinqini aparsaq görərik ki, ölkədə təqribən noyabrın sonundan, mart ayının axırına qədər qiymət artımı sürətlə davam edir. Sadəcə olaraq bizdə qlobal dünyada baş verən proseslərlə paralel olaraq lokal məsələlər də ortaya çıxdı deyə, ərzağın bahalaşmasında təsirlər oldu. Dizelin qiymətinin qaldırılması bahalaşmaya kifayət qədər ciddi təsir göstərdi. Proses hələ də bitməyib”.
Ekspert hesab edir ki, yaz aylarından sonra kənd təsərrüfatı məhsullarının qiymətində artım müşahidə ediləcək: “Yaz səpinindən və məhsul yığımından sonra prosesin daha da sürətlənəcəyinin şahidi olacağıq. Çünki dizel yanacağının məhsulun maya dəyərindəki payı çox yüksəkdir - təqribən 30-35 faiz. Ona görə də qiymətlər qalxacaq. Son zamanlar yumurta, un məmulatları, unun özü, düyünün qiymətində artım müşahidə edilir. Hər həftə demək olar ki, eyni məhsulları alıram və müşahidə edirəm ki, qiymətlərdə artım var və bu, davam edir”.