Məlum olduğu kimi, ötən ilin 44 günlük müharibəsi Ermənistanın işğalı altında olan Azərbaycan ərazilərinin azad edilməsi ilə bərabər, bölgəyə yeni inkişaf imkanları da gətirdi. Bu imkanların tam şəkildə gerçəkləşməsi, bölgədə davamlı sülhün bərqərar olması üçün isə ilk növbədə Azərbaycanla Ermənistan bir-birinin sərhədlərini tanımalı, iki ölkə arasında sülh müqaviləsi imzalanmalı, sərhədlərin delimitasiyasına başlanmalıdır.
Prezident İlham Əliyevin bu günlərdə “CNN Türk” televiziyasına verdiyi müsahibəsində qeyd etdiyi kimi, Ermənistan bu proseslərə ya hazır deyil, ya da qarşıdır: “Əgər buna etiraz edirlərsə, açıq söyləsinlər ki, onlar Azərbaycanla sülh müqaviləsi imzalamaq istəmirlər. Belə olan halda biz də öz siyasətimizi buna uyğun şəkildə aparacağıq. Əgər Ermənistan buna hazırdırsa, əgər Azərbaycanın bütün dünya tərəfindən tanınan ərazi bütövlüyünü tanımağa hazırdırsa, onda əlbəttə ki, bölgəyə uzunmüddətli sülh gələcək”.
Azərbaycanla Ermənistan arasında normal münasibətlərin qurulması hər iki ölkənin maraqlarına xidmət edən Zəngəzur dəhlizinin də reallaşmasına töhfə verəcək. Lakin Ermənistanda uzun illər boyu yeridilən nifrət siyasətinin nəticəsində formalaşan ifrat millətçilik, türkofobiya, azərbaycanofobiya və islamofobiya bu istiqamətdə addımların atılmasına əngəl olur. Dövlət başçısının da söylədiyi kimi, Ermənistanda cəmiyyət və hakimiyyət hazırda çox çətin bir psixoloji durumdadır. Çünki onların otuz il ərzindəki ideoloji sütunları, mifologiyası darmadağın edildi. Ermənistanın öz ordusu barədə uydurduğu qalib, güclü ordu iddiasını Azərbaycan əsgəri yerlə bir etdi.
Bildiyimiz kimi, İkinci Qarabağ savaşı məhz Ermənistanın ardıcıl hərbi-siyasi təxribatlarının nəticəsində baş verdi. Görünən odur ki, Ermənistandakı hərbi-siyasi dairələr və xarici havadarları ağır məğlubiyyətdən nəticə çıxarmayaraq, ölkəni daha böyük uğursuzluqlara sürükləyirlər. Prezident İlham Əliyev sözügedən müsahibəsində Rusiya sülhməramlı qüvvələrinin nəzarətində olan ərazilərə Laçın dəhlizi vasitəsilə Ermənistandan silahlar və hərbçilərin göndərilməsi hallarının 10 noyabr üçtərəfli Bəyanatına zidd olduğunu söyləyib: “Bu yaxınlarda bizim mətbuatda bu məsələ ilə bağlı açıqlama verildi, o cümlədən göstərildi ki, son bir ay ərazində - iyulun 11-dən avqustun 8-dək təqribən 5 minə yaxın insan Xankəndidən Ermənistan tərəfinə getdi və qayıtmadı. Yəni, oradan 20 min insan çıxdı və 15 min insan oraya girdi. Deməli, biz insanların sayına qədər bilirik. Təbii ki, buna son qoyulmalıdır. Çünki bunun heç bir məntiqi əsası yoxdur. Nədir, Ermənistan yeni müharibəyəmi hazırlaşır?! Əgər belədirsə, onda biz qabaqlayıcı tədbirlər görəcəyik. Mən bunu demişdim və bir daha demək istəyirəm, əgər yenə də erməni faşizmi baş qaldırmağa cəhd belə göstərsə, biz onun başını bir daha əzəcəyik”.
Eyni zamanda, Rusiyanın Ermənistanı yenidən silahlandırmağa başlaması barədə ehtimallara əsas verən bəyanatlar heç də bu ölkənin Qarabağdakı sülhməramlı missiyası ilə uzlaşmır. Prezident İlham Əliyev müsahibəsində Rusiya müdafiə nazirinin ermənistanlı həmkarı ilə görüş zamanı səsləndirdiyi “Ermənistana Rusiya silahlarının göndərilməsi prosesi başlamışdır” ifadəsini, Ermənistanın yeni müdafiə nazirinin məsuliyyətsiz açıqlamalarını da xatırladaraq bildirib ki, görünür, İkinci Qarabağ savaşı hələ ki, hər kəs üçün dərs olmadı. Dövlət başçısının xəbərdarlıqlarından da aydın olur ki, “dəmir yumruq” hələ də yerindədir. Müharibəni uduzmuş rəhbərliyin müharibədən sonrakı seçkilərdə yenidən qalib gəlməsi isə erməni xalqının bu vəziyyətlə barışdığını təsdiqləyir. Belə olan halda, Ermənistanın silahlandırılması heç bir məntiqə sığmır.
Üstəlik, Ermənistana nə qədər silahlar verilsə də, bu, qüvvələr nisbətini dəyişməyəcək. Çünki son 30 il ərzində Rusiyanın Ermənistana milyardlarla dollar dəyərində pulsuz verdiyi silahların bir qismi indi Hərbi Qənimətlər Parkında dağılmış muzey eksponatları kimi sərgilənir. Bu fonda Ermənistan müdafiə nazirinin Azərbaycanı hədələyən açıqlamalar verməsi belə təsəvvür yaradır ki, ya baş nazir Nikol Paşinyan vahid siyasi kurs formalaşdıra, hökuməti idarə edə bilmir, ya da onun özü də təxribatçı, revanşist meyilləri bölüşərək vəziyyəti gərginləşdirməyə çalışır. 
İstənilən halda, bu gün Ermənistanın normal dövlət kimi inkişafı Azərbaycanla münasibətlərindən asılıdır. Ermənistanın bunu dərk edib-etməməyindən, atacağı addımlardan asılı olmayaraq, Azərbaycan regionun əsas iqtisadi, siyasi aktoru olaraq qalmaqda, bölgədəki və dünyadakı tərəfdaşları ilə qarşılıqlı faydalı əməkdaşlıq əlaqələrini bundan sonra da davam etdirəcəkdir.

Hülya Məmmədli
Politoloq