Türkiyə mediasının məlumatına görə, türk polisinin Adana vilayətində keçirdiyi antiterror əməliyyatları çərçivəsində İŞİD-ə qoşulmaq istəyən Azərbaycan, İndoneziya, İraq, Qırğızıstan, Tacikistan və İrandan olan 38 nəfər saxlanılıb. Saxlanılanların 15-i uşaq, 10-u qadın, 13-ü yetkinlik yaşında olan kişidir. Yəni insanlar ailələri ilə birlikdə ölümün ən ucuz olduğu ölkəyə getmək istəyirlərmiş. Belə görünür ki, Suriyaya keçib, silahlı dəstələrə qoşulmaq istəyənlər ən yaxınlarını da "əqidə"ləri yolunda ölümün pəncəsinə atmaqdan çəkinmirlər. Bu məlumatın digər diqqət çəkən məqamı isə saxlanılan şəxslərin 14-nün Azərbaycan vətəndaşı olması haqqındakı məlumatdır. İndoneziyadan 7, İraqdan 5, Qırğızıstandan 5, Tacikistandan 2, İran və Əfqanistanın hər birindən bir nəfər olduğu halda Azərbaycandan 14 nəfərin olması ölkənin xüsusi xidmət orqanları üçün həyəcan siqnalı olmalıdır. Suriyaya keçmək istəyənlərdən birinin İŞİD-in rəhbərliyinə daxil olan, “İstanbul əmiri” kimi tanınan azərbaycanlı Abdulla Abdullayevin olması isə narahatlıqları artırmalıdır. Abdulla Abdullayevlə bağlı məlumatda o da qeyd edilir ki, bu şəxs digər ölkələrdən İstanbula gələrək İŞİD-ə qoşulacaq şəxsləri qarşılayır, saxlayır və sonra Suriyaya yola salırmış. Əgər yoxsulluğun hökm sürdüyü Tacikstan və Qırğıstandan Suriyaya gedənləri buna nəyin vadar etdiyini, Əfqanistandan gedən şəxs üçün əhəmiyyətli fərq olmamasını anlamaq mümkün olsa, iqtidarın tez-tez dediyi kimi regionun lider dövlətindən az qala kütləvi halda ölümün göydən yağış kimi yağdığı ölkəyə gedənləri anlamaq mümkün deyil. Yalnız özünü deyil, ailəsini də Suriyaya aparmaq istəyən Azərbaycan vətəndaşlarını buna nəyin sövq etməsi məlum olmasa da, onların bunu çox asanlıqla həyata keçirə bilməsi daha çox düşündürücüdür. Belə görünür ki, illərdir ki, Azərbaycan Milli Təhlükəsizlik Nazirliyi öz işi ilə məşğul olmadığından terrorçu və radikal dini təşkilatlar çox məharətlə istifadə ediblər. Əgər MTN-nin son on ildə yaydığı rəsmi məlumatlara nəzər salınsa və onların analizi aparılsa məlum olacaq ki, ölkənin yeganə xüsusi xidmət orqanı öz işi məşğul deyilmiş. Həmin məlumatlarda əməliyyat keçirən qurumun adı MTN olaraq göstərilməsə, kənar şəxslər bu əməliyyatların Daxili İşlər Nazirliyinin Baş Narkotiklərlə Mübarizə İdarəsi tərəfindən həyata keçirildiyi qənaətinə gələ bilər. Əlbəttə MTN-ə də narkotik alveri ilə bağlı məlumatlar daxil ola bilər. Ancaq o bu məlumatları aidiyyatı üzrə DİN Baş Narkotiklərlə Mübarizə İdarəsinə versə, işini yerinə yetirmiş olardı. Narkotiklərin qanunsuz dövriyyəsi ilə məşğul olanlarla mübarizə Daxili İşlər Nazirliyinin vəzifələrinə daxildir.
Ancaq son günlər ortaya çıxan məlumat onu göstərir ki, MTN-nin diqqətini vəzifələrindən ayıran yalnız narkobiznesə qarşı mübarizəsi olmayıb. Bu qurumun rəhbər şəxsləri prezident İlham Əliyevin də dediyi kimi reketçilikdən tutmuş bir çox cinayətlərlə məşğulmuş. İstənilən bir qurumun rəhbərliyinin öz vəzifəsi ilə deyil, başqa işlə məşğul olması həmin qurumu iflic hala salmalıdır. Məhz bunun nəticəsidir ki, 14 nəfər Azərbaycan vətəndaşı əlləri-qollarını sallaya-sallaya Suriya sərhədinə kimi gedib çıxıb, yalnlz Türkiyə polisinin ayıqlığı nəticəsində silahlı dəstələrlə birləşə bilməyiblər. Bu günə kimi Suriyaya gedənlərin də dəqiq sayı məlum deyil. Ancaq bəzi ehtimallara görə, Suriyadakı müxtəlif terrorçu və radikal dini qurupların tərkibində 500-dən 1000-ə kimi Azərbaycanlı var. MTN isə onları görə bilməyib və onlar çox asanlıqla Azərbaycandan Suriyaya kimi gedə biliblər. MTN-nin bu məsələdə seyrici mövqedə qalması bu günlərdə üzə çıxan bir məlumatla bir daha təsdiq oldu. Bakı sakini İlqar Yusifov həyat yoldaşının iki uşağını götürüb Suriyaya qaçacağı ilə bağlı əvvəlcədən Milli Təhlükəsizlik Nazirliyinə məlumat versə də, heç bir tədbir görülmədiyini açıqlamaqla ölkənin xüsusis xidmət orqanın ən təhlükəli məsələyə tam etinasız münasibətini ortaya çıxardı. Çox maraqlıdır ki, İlqar Yusifovun müraciətləri nəticəsində Binəqədi rayon 6-cı polis bölməsinin nəzarətə götürdüyü həyat yoldaşı Pərvanə Yusifova 2015-ci ilin may ayında ölkədən qaçmağı, Suriyaya gedib İŞİD üzvlərinə qoşulmağı bacarır. İndi Pərvanə ərinə oradan videolar göndərir, özləri ilə bağlı məlumatlar yazır. O, qızlarının əlində avtomat, bomba olan şəkillərini də İlqara göndərib. Həmin Pərvanənin bu şəkilləri təbliğat üçün daha kimlərə göndərdiyini indi MTN müəyyən etməlidir, əgər bunu bacara bilsə.
İndi isə yalnız keçmişin tənqidinin ciddi bir nəticə verməyəcəyini qeyd edərək, MTN-nin yeni rəhbərliyinin üzərinə düşən vəzifələri qeyd etmək istərdik. Əslində, bu gün MTN-nin əsas problemi kadr məsələsi deyil. Bu gün MTN-də ciddi struktur islahat aparılmalıdır. Normal ölkələrdə təhlükəsizlik məsələləri heç vəchlə bir quruma həvalə edilmir. ABŞ və Böyük Britaniyada onlarla xüsusi xidmət orqanı mövcuddur. Bu həm rəqabətə, həm də qarşılıqlı nəzarətə imkan verir. Buna görə bu gün MTN-nin rəhbərliyinin, ölkə rəhbərliyinin də qarşısında duran əsas məsələ MTN-də ciddi struktur islahatlar keçirmək olmalıdır. MTN-nin bir neçə və həm də bir-birindən asılı olmayan quruma bölünməsi fikirimizcə işin xeyrinə olardı. Bu qurumların işini hökumət üzvlərindən biri, hətta baş nazirin müavinlərindən biri kordinasiya edə bilər. Dünya təcrübəsi göstərir ki, xüsusi xidmət sahəsi bir neçə qurumun nəzarətində olduqda daha effektli nəticə əldə olunur. Əks halda dövlət içində dövlət olan xüsusi xidmət dövlətin özünü nəzarətə götürmək istəyir. Eldar Mahmudovu da monastra çevirən MTN-nin dövlətə nəzarət edəcək qədər güclü olması idi. Buna görə də MTN-də struktur islahatlar Mədət Quliyevin əsas missiyası olmalıdır.
Arzuman Loğmanoğlu